Soms lijkt het wel eens of je alleen meetelt als je een groot aquarium hebt. Maar wat veel mensen zich niet realiseren is dat een klein aquarium eigenlijk veel moeilijker te houden is dan een grote bak. In een klein aquarium moet je jezelf beperken qua planten- en dierkeuze. Het inrichten is lastiger. Het biologisch evenwicht in zo'n klein aquarium is sneller verstoord dan in een grote bak. Maarrrr in dit artikeltje willen we laten zien dat ook van een klein aquarium een juweeltje is te maken.

Op het internet zag ik laatst een poll waaruit bleek dat maar liefst 25% van de aquariums kleiner waren dan 50 liter. Wie de laatste tijd een beetje door de winkels loopt valt op dat er erg veel kleine aquariums worden aangeboden. Zelf heb ik een bak van 500 en één van 100 liter. Hoogste tijd dus om met de trend mee te doen en ook (maar weer) met een klein bakkie te beginnen.

Mijn keus viel op een Aqua-40 van het merk Superfish. Voor 40-45 Euro zijn ze in de winkel en bij internetshops verkrijgbaar. Op marktplaats soms nog wat goedkoper! De keuze voor een Aqua-40 was snel gemaakt omdat ze ondanks hun beperkte grootte netjes afgewerkt zijn. Een fraai vormgegeven lichtkapje, met één PL-lamp van 11 Watt. Een pompje met filtertje erbij. Alleen nog een verwarmingkje van 25 of 50 Watt en je bent klaar voor een tropisch aquariumavontuur.

De bakkies zijn in zwart en zilvergrijs te krijgen. Het is maar net wat het mooiste in het interieur staat. Die van mij staat pal naast een grote grijze microscoop uit de jaren zeventig, dus is de keus simpel en wordt het een zilvergrijs Aqua-40'je.

Als je dan thuis komt met de doos, dan begint het pas... Hoe ga ik nu zo'n bakje inrichten? Nou op internet zijn genoeg sites te vinden met voorbeelden hoe zo'n klein aquarium het beste ingericht kan worden. En echt... daar zijn bijzonder fraaie exemplaren bij!

Nou de Amano stijl spreekt me wel aan, maar het moet toch ook iets knus en gezelligs hebben. En dan kom je al snel uit op een soort kruising tussen de gezellige Nederlandse plantenbak en de mystieke Japanse Amano stijl.

Veel Aqua-40's krijgen geen, of alleen een achterwand. Om een besloten en gezellige sfeer te creëren heb ik er toch maar voor gekozen om ook de zijwanden van de Aqua-40 te bekleden. De wanden moeten dan zwart worden, dat helpt om de indruk van diepte te krijgen. M'n grote bak had dat eerst niet en ondanks een diepte van 60 cm viel de dieptewerking door de lichte achterwand tegen. Totdat ik de achterwand een donkere kleur gaf. Dat scheelde echt een stuk! Het meest simpel is dan om een achterwand van tempex of blauwe roofmate te maken. Eén plaat is voor zo'n klein bakkie al voldoende. Als plaatdikte heb ik 2,5 cm genomen. Zo kun je nog aardig wat reliëf in de wand aanbrengen zonder dat het teveel ruimte in het aquarium in beslag neemt.

Dan is het een kwestie van de tempex platen op maat snijden. Voor zo'n klein bakje een minuten kwestie. Met een mes kun je dan je creativiteit de vrije loop laten door een mooi patroon in de wanden te kerven. Niet te wild en te veel reliëf. Het moet een beetje rustig blijven nietwaar. Om de techniek van de verwarming, de pomp en zo weg te werken heb ik voor één hoek een schuine wand wand ervoor langs gezet. Alle techniek kan dan mooi onzichtbaar worden weggewerkt. Want dat is hét grote nadeel van veel kleine aquaria, de techniek is vaak nadrukkelijk zichtbaar. Ook in een standaard Aqua-40 bakje. Met al die techniek in beeld lukt het zo niet of nauwelijks om een natuurlijk beeld te krijgen. Dankzij zo'n techniekhoekje met een wandje ervoor is dat probleem dus simpel opgelost.

Na het reliëf te hebben aangebracht kunnen we de tempex wand dan beschilderen met verf. Da's de goedkoopste oplossing. Neem dan wel een verf op acrylaatbasis, da's niet giftig. En neem matte verf, geen hoogglans of iets dergelijks. Om diepte te creëren kun je dan het beste donkere natuurlijke kleuren als zwart, bruin, roodbruin gebruiken. Als de verf nog nat is kun je er evt. ook wat donker zand op strooien.

Zelf heb ik gekozen voor een achterwand van epoxyhars. Da's harder dan een geverfde tempex wand. De hars komt van Polyservice (www.polyservice.nl) Hars Polypox GT-600, de harder is Polypox harder 355. Mengen met één deel harder op twee delen hars. Veel heb je voor zo'n klein bakje niet nodig. Eén boterkuipje van het mengsel was voldoende voor alle wanden van de Aqua-40. Door de hars heb ik dan meteen wat zwarte pigmentpasta gedaan (ook van Polyservice). Dan valt het witte tempex helemaal niet meer op.

Met alleen het harsen van de wanden ben je er nog niet. Als de hars nog nat is kun je de wanden mooi bestrooien met zand. Dat vormt dan later één vaste keiharde wand waar geen algeneter nog iets van af kan knabbelen. Bij alleen verf wil ze dat nog wel eens lukken. Bij de Intratuin vond ik mooi fijn zwart zand. Eén zakje was voldoende en voor nog geen 2 Euro ben je klaar.Dit zand werd ruim over de nog plakkerige harswanden gestrooid. Onderaan een beetje filterzand dat ik ook voor de bodem ga gebruiken. Zo krijg je een geleidelijke overgang van bodem naar zijwand.

Nou de zijwanden zijn klaar. Even een dikke dag laten drogen. Daarna de naden tussen de zijwanden opvullen. Altijd lastig en vervelend als daar dieren tussen komen te zitten. De naden zijn opgevuld met siliconenkit (transparante kit voor aquaria). Weer even een dikke dag laten drogen en daarna kunnen de siliconennaden ook overgeharst worden. Ook dat weer met zand bestrooien en zo krijgen we een voor het oog naadloos geheel.

Een ander probleem is een terras in het aquarium Als zand naar achteren hoger oploopt dan geeft dit een mooi diepte-effect. Maarr.....What goes up, must come down.... En dus vinden we na verloop van tijd al het zand weer terug tegen de voorruit. Geen fraai gezicht. Een terras kan dan mooi helpen. Gewoon een soort dijkje maken waarachter we het zand houden. Nou dijkjes maken is ons Nederlanders wel toevertrouwd. Die dijkjes, ehhh terrassen zijn ook in de handel te koop. Ik zag ze staan voor 10 Euro.....! Nou ja zeg, dan maak ik ze liever zelf voor een fractie van dat bedrag.

Ook die terrassen heb ik gemaakt van tempex (piepschuim). Het tempex heb ik op maat gesneden en een aantal lagen op elkaar geplakt met siliconenkit. Een paar uur laten drogen.....en dan kun je de vorm van het terras mooi in de tempex gaan uitsnijden. De hele achterkant heb ik daarbij hoog gehouden met aan de rechterkant een uitloper naar de voorruit. De foto hiernaast geeft een idee van hoe het eruit ziet. Als je tevreden bent over de vorm dan kan het geharst worden. Voor een terras hoef je alleen maar de voorkant en de onderkant in te harsen. Vooral de onderkant niet vergeten, waarom daar kom ik nog op.

Ook het terras harsen we met het zwarte pigment erdoor en bestrooien het daarna met zand. Hiervoor heb ik hetzelfde zand als de bodem gebruikt. Dan krijg je een natuurlijker geheel dan dat je het ineens in een heel andere kleurstelling uitvoert. Wel heb ik het relatief dun bestrooid. Het zwarte van het pigment is dan nog wat zichtbaar, wat een mooi effect geeft. We laten dan het hele zaakje weer een dikke dag drogen. Eén laag dik opgebracht is voldoende voor het terras. (ook voor de wand). Wil je extra dikte dan kun je evt. twee lagen opbrengen. Voor de terrasbodem niet verkeerd. Ja, je moet wat geduld hebben als aquariaan en dit is een goede oefening!

Als het terras is uitgehard halen we het tempex weg van het hars. Dat lukt niet helemaal, hier en daar blijft een plukje tempex achter maar da's geen ramp. Maar gooi nu je terras eens in een emmer water. Ondanks dat het terras is bestrooid met zand blijft het geval vrolijk drijven.....Dat werkt dus niet. Nou daarom hebben we ook de onderkant van de mal geharst. We leggen op die onderkant wat steen (ik heb platte leisteen stukken gebruikt) en dan zinkt het wel. Als er later ook nog zand e.d op komt dan gaat het terras zeker niet meer aan de wandel. En zo hebben we voor een paar Euro een op maat gemaakt terras gefabriekt dat er natuurlijker en mooier uitziet dan in de handel.

De wanden zijn klaar, het terras is klaar....Het wordt tijd het zaakje verder in te richten. Het terras wordt op z'n plaats gelegd. Stenen op de onderkant en daar dan wat leem over. Boven op het terras wil ik namelijk Crypto's laten groeien en die houden wel van een beetje voeding bij de wortels. Ook voor het terras heb ik leem aangebracht. Je weet maar nooit wat er nog in komt. Dik hoeft die laag niet te wezen. 1 cm dik is voldoende. De leem heb ik van een steenfabriek maar ook bij een dierenspeciaalzaak zijn zakjes leem te krijgen, onze hengelsport collega's gebruiken die om te vermengen met lokaas. Eén zo'n zakje leem is voldoende voor ons kleine bakje.

Over het leem komt dan de eigenlijke bodem. Liefst 5-7 cm dik. Als bodemsubstraat heb ik filterzand van "De Wildkamp" gebruikt. Het is grof zand 0,7-1,25 mm en daardoor niet gevoelig voor dichtslibben. Zand van 0,4-0,8 mm is misschien nog wel mooier maar was zo niet in de buurt verkrijgbaar. Bij de voorruit is zo'n dikke laag zand niet zo'n mooi gezicht. Maar daar krijg je maar 2-3 cm bodemdikte. Maak je het hoger dan zie je een strook zand tegen de ruit zitten. De oplossing is een strookje zwart karton wat ik laag voor de voorruit zet. Zo kun je toch een iets dikkere bodem toepassen. Een andere oplossing is om voor de voorruit geen planten te plaatsen of plantjes zonder wortels als Riccia en Monoselenium te gebruiken.

Dat zwarte karton heb ik ook gebruikt om de zijkanten en de achterkant aan de buitenkant af te werken. Anders zit je tegen het witte tempex aan te kijken en da's ook geen porem. Door er op maat geknipte zwarte kartonplaten voor te gebruiken krijg het Aqua-40 bakje zelfs een beetje een chique uitstraling. De techniekruimte is daarbij open gelaten. Je wilt tenslotte nog wel een beetje in de gaten kunnen houden hoe het daar toegaat. En de thermometer moet nog een beetje af te lezen zijn nietwaar?

OK, wanden klaar, bodem klaar.....Nu eens kijken naar de verlichting. In het Aqua-40 bakje zit standaard één PL-lampje van 11 Watt. Dat ene lampje geeft een wit/blauwe kleur, kleur 830 of nog beter 840 geeft een wat natuurlijker zicht. Standaard zit het voorschakelapparaat in de lichtkap.

Nou, één zo'n lampje in het bakje wil best voor niet lichtbehoevende planten als javamos, javavaren, Crypto's e.d. Maar wil je planten gaan houden die veel licht vragen, dan moet je al snel een lamp bijplaatsen. De lichtkap werd dus daarop half gesloopt. Voorschakelapparaat eruit, RVS reflectortje eruit. En de hele lichtkap van binnen maar eens wit geverfd. Twee PL lampen van 18 Watt en het oorspronkelijke 11 Watt lampje erin. Totaal 47 Watt verlichting op nog geen 27 liter water. Dat betekent een 1,7 Watt/liter. En da's dus een behoorlijk sterke verlichting.

De PL-lampen hangen in het lichtkapje door klemzadels die ook voor waterleidingen gebruikt worden, verkrijgbaar bij de....dat zeg ik...Gamma. Zo wordt het erg gemakkelijk. Twee klemzadels per PL aan een schotje schroeven, en je klikt de PL-lamp er zo in. Voor de blauwe PL heb ik de oorspronkelijke ophangbeugel van Aqua-40 zelf weer opnieuw gebruikt. Alleen hangt die lamp dus nu in het voorste compartiment.

Op de foto hierboven is goed te zien hoe de PL's in het kapje zijn "gepropt". Elk compartiment hangt nu een lamp. De verschillen tussen de lampkleuren zijn goed te zien. Bovenin het oorspronkelijke aqua-40 lampje. Daaronder in het middelste compartiment een 18 Watt, kleur 830. En onderin een 18 Watt, kleur 840.

Door 7-aderige kabels worden de drie lampen aangesloten. De voorschakelapparaten worden in een apart boxje gestopt. Dat boxje met de voorschakelapparaten staat onder het aquarium. Die zitten dus niet meer zoals oorspronkelijk in het lichtkapje zelf, daarvoor is er echt geen ruimte meer. Door drukknoppen op het boxje zijn de lampen apart in/uit te schakelen en de lampen worden verder aangestuurd door twee schakelklokken. De blauwe 11 Watter op z'n eigen klok, voor de avondsfeer. De overige twee op de andere klok.

De aansluitpunten van de lampen in de lampvoeten zijn dichtgekit met siliconen tegen vocht. Ook de aansluitkroonsteentjes waarop de 7-aderige kabels worden aangesloten zijn dichtgekit. Een afdekplaatje onttrekt de kroonstenen aan het zicht. Zo moet ook de verlichting dik voor elkaar wezen...

Nou da's waar, maar het roept ook een probleem op. Met al dat licht geweld is de temperatuur al ruim boven de 35 °C in de kap. Da's een beetje veel van het goede. Zelfs al brand die 2x18 Watt maar vier uurtjes per dag. (De 11 Watt PL brandt 11 uur).

Gelukkig heeft Gert Middelkamp wat 12 Volt computerventilatortjes naar de vereniging meegebracht. Eentje op de lichtkap de andere in het ventilatorboxje. Dat is al een gigantische verbetering. De 12 Volt komt van een klein adaptertje. Door een schuifschakelaar kan zelfs het toerental nog in vijf standen geregeld worden door de voedingspanning te verhogen of te verlagen. Maar het op één na laagste toerental blijkt al wel voldoende te zijn. Zo hoor je ze niet draaien en gaan ze ook lekker lang mee.

Dan nog de rest van de techniek. Nou het pompje dat bij de Aqua-40 zat is goed geschikt voor deze grootte. Er zit een koolstoffiltertje aan gekoppeld. Maar bij mij zit een gat in de schuine wand en daarin zit een stuk filterschuim die de filtering op zich moet nemen. Dus het koolstoffiltertje kan eruit en in de aqua-rommelbox opgeborgen worden. Op de uitgang van het pompje een stuk slang en daartussen een Eheim regelkraantje om de waterhoeveelheid in te kunnen stellen. Als verwarmingselement is in een woonkamer een element van 25 Watt ruim voldoende. Maar hier op de studeerkamer kan het soms aardig koud worden. Dus maar een element van 50 Watt erin. Ik neem maar een element van Hydor. Die schijnt hittebestendig glas te hebben en een PTC verwarmingselement wat het vermogen terugschroeft als het te warm wordt. Ik heb al een aantal elementen naar de barrebiesjes geholpen door ze uit het water te halen en niet uit te schakelen. Dat overkomt me zo niet nog eens.

Dan CO2....Geen CO2, Bio-Co2 of aan de fles. Nou met drie lampen en dikke plantengroei (wat m'n bedoeling is) dan ontkom je niet aan CO2. Met het bakje in z'n oorspronkelijke vorm (1x PL 11 Watt) en normale plantenbezetting dan moet het zonder kunnen. Maar in dit geval dus niet. Bio-CO2 is voor dit bakje uitermate geschikt! Maar jah...als je toch een gasfles ongebruikt heb staan. De CO2 wordt geschakeld door een magneetventiel dat met de verlichting mee geschakeld wordt. En hoe breng ik nou het CO2 gas in. Zelf iets bouwen met een stuk schuim geklemd door plexiglas platen...zou mooi kunnen. Maarrr....dan zie ik die platte Dennerle CO2 flippers bij Zoo-zajac. Een grappig gezicht die belletjes zo kris-kras omhoog zien stijgen. De techneut in me wordt weer wakker. Dus die wordt het dan maar. Past ook nog eens precies in de techniekruimte. Alsof ze bij Dennerle de maten wisten. Nog zo'n fraaie gele Sera thermometer tegen het raam plakken en de techniek is klaar.

Dan maar eens verder met inrichten. Een geschikt stuk hout heb ik nog net liggen. Schuin naar voren wijzend geeft het aardig wat diepte. Gulden Snede. Dus de stronk eindigt op ca. 1/3 van de zijwand. Tussen zijwand en stronk is dan mooi plaats voor het Monoselenium uit m'n Ferrari-bakje. Daarachter als blikvanger wat Nymphoides ezannoi. Dat steekt met z'n frisse groene kleur mooi af tegen het bruine kienhout en het donkergroene Monoselenium. Langs de terrasrand en de voorgrond komen de Crypto's die zo een halve maan vormen die naar boven oploopt. Achter de Crypto's de vuurrode Rotala voor het rode accent in de bak, en bovendien heeft het een totaal andere vorm dan de Crypto's. Dan moet tenslotte alleen het middengebied nog opgevuld worden. En om het een beetje een Amano accent te geven heb ik daar gekozen voor wat Riccia.

Normaal is dat Riccia niet van plan om op de bodem te gaan groeien. Maar als je het netjes vraagt....... Ik heb wat platte flagstone stukjes genomen en daar met een ty-wrap een stuk Armaflex isolatie om heen gebonden. Op die zwarte Armaflex kunnen we dan met wat knopspelden mooi de Riccia vastzetten. Door het zwarte Armaflex is er ook een mooi contrast tussen zwart en het gifgroene Riccia op plaatsen waar de begroeiing nog niet volledig is. Zo krijgen we een mooi Riccia veldje op de voorgrond.

Tjah....en zo laten we het een poosje draaien. Dan maar eens een aantal garnaaltjes. Een aantal van deze ijverige kleine poetsers is immers niet verkeerd. Daarna een aantal Pseudepiplatys annulatus uit het Ferrari-bakje gevist, die krijgen in het Aqua-40 bakje een nieuw onderkomen. De mannetjes zijn er zichtbaar mee in hun nopjes. Vooral 's morgensvroeg en 's avonds laat als alleen die vreemd blauwe PL lamp voor in de lichtkap aan is vertonen ze hun mooiste fluoriserende kleuren tegen de donkere onverlichte achtergrond. Dat maakt me meteen duidelijk waarom die Aqua-40 bakkies met zo'n lamp zijn uitgerust. Als na een poosje de twee andere lampen aan gaan dan komen er al snel luchtbellen uit de Riccia, en ja, zelfs uit de Crypto's zetten, ook die hebben het naar hun zin.

Al met al.....Het is even wat werk om zo'n klein bakkie in elkaar te steken, maar de kosten blijven zeer beperkt t.o.v. een grote bak en het plezier is er zeker niet minder om! En helemaal als je ook nog hoort dat het aquariumpje de 2e prijs in de Aqua-40 tentoonstelling van het VVV-forum heeft gewonnen! Ik betrap me er regelmatig op dat ik er toch vaker naar zit te koekeloeren dan ik had verwacht. Een klein bakkie? Probeer het ook eens! Zie ook: http://aquarium.schuitemaker.info/