De Schoolmeester
was onlangs op de radio bij BNN. Hem was gevraagd, de ergste fout in de
Volkskrant van die dag op te sporen, wat indruist tegen zijn normale
manier van doen. Gewoonlijk zoekt de Schoolmeester niet naar fouten (zo
flauw is hij niet), hij komt ze spontaan tegen en noteert ze als hij voldoende
geërgerd wordt. Voor deze ene keer dus een overzicht van de fouten in één
editie die je kunt vinden als je er bewust naar zoekt.
|
Oogst aan gezochte fouten in de Volkskrant van
donderdag 31 januari 2002. |
| Pagina 1E: typefoutje |
 | Zij moeten daarvan verslag doen in klantendossier. |
|
| Een significante teruggang van economische
activiteit, gedurende een paar maanden en zichtbaar in
zowel de industriële productie, de
werkgelegenheid, het besteedbaar inkomen en
de huizenmarkt. |
|
Pagina 1E
Anglicisme: in het Engels is het both
... and, in het Nederlands zowel ...als.
Zelfde artikel: Dit vond ik de ergste fout van deze dag. In `de
verwachte werkloosheidscijfers´ staat geen persoonsvorm, maar een
voltooid deelwoord dat als bijvoeglijke bepaling fungeert. Vergelijk het
eens met `de geachte afgevaardigde´. |
| Het onverwacht hoge consumentenvertrouwen en de beter dan
verwachtte werkloosheidscijfers duiden
eveneens op en spoedig herstel. |
|
| Pagina 2E: DSP ... die |
| Duurdere systemen beschikken over `digital sound
processing´ (DSP), dat ruis en echo
wegfiltert. |
|
| De reactie van Dutchtone en UPC op dergelijke sites is
karakteristiek: ze stappen naar de rechter om
te proberen ze van het web af te laten halen. |
|
Pagina 2E: slordig gebruik van verwijzingen. |
| Pagina 4E: simpele vergissingen, maar wel
allemaal in één artikel... |
| Al de hele week komt het ene bedrijf
naar het andere in opspraak wegens gerommel met de boekhouding. |
|
| Het duurste concern ter wereld zou
zijn door middel van overnames zijn winst hebben gemanipuleerd. |
|
| Tyco wist woensdag het vertrouwen van de beleggers weer
terug te winnen doordat twee directie-leden
aankondigde persoonlijk 1 miljoen aandelen Tyco te zullen kopen. |
|
| De Amerikaanse oliepijp-exploitant Williams stelde de publicatie van
zijn jaarcijfers uit omdat het nog ruim 2
miljard dollar moet afschrijven op zijn telecomtak. |
|
Als er in het Engels it staat,
hoeft dat in het Nederlands geen het te worden... (Pagina
5E). Zelfde artikel: de n bij beiden gebruik je alleen
als het om personen gaat. |
| De verlieslijdende bedrijven laten beiden hun jaarrekeningen
controleren door Andersen, de accountant die ook voor Enron werkte. |
|
- Dit is een veel voorkomende fout. Na een open lettergreep zet je
gewoonlijk geen medeklinker, want dan verandert de klank van de klinker.
Je voorkomt dit met een apostrof, zoals bij gorilla - gorilla´s.
- Bij sommige lettercombinaties is dit echter niet nodig. Zo kun je
rustig niveaus met de s eraan vast schrijven, want eau wordt
nooit anders uitgesproken dan als oo. Je kunt ook bij cafés de s
aan het woord zetten, want de é is altijd een ee.
- Van de weeromstuit gaan sommige mensen na elke klinker een ´s
zetten. Zo ontstaan foute spellingen als reserve´s.
- In het Engels geldt dit niet. De titel van de film
Gorillas in the mist wordt zelden goed gespeld.
|
| Voor café´s gelden geen
sluitingstijden, dat is typerend voor Groningen. |
(Truus Ruiter op pagina 23K van de Volkskrant van 31 januari 2002)
|
| Dit staat in het zelfde artikeltje van Truus Ruiter.
Onderhavige wordt alleen voor zaken gebruikt. Het is zelfs de vraag
wat het hier betekent, áls het al iets betekent. |
| Het onderhavige bestuurslid van de
Stichting Poëziemarathon moet verstek laten gaan. |
|
| Figuratief zijn de schilderijen, en ietwat vervreemdend: mensen in
allerlei verschillende, soms nogal opvallende poses, zoals een
naakte vrouw met lange kousen en een
openvallende peignoir die, starend in de verte, een sigaret rookt. |
(Pagina 24K) |
Een beetje flauw van mij, maar BNN wilde ´s avonds horen
wat er in de Volkskrant van die dag fout was. Ik moest in
Amsterdam een training geven en ik had alleen tijdens de treinreis heen en
tijdens de terugreis tijd om naar fouten te speuren. Daardoor heb ik alles
aangemerkt wat maar enigszins fout was. Uiteraard is een naakte vrouw
iemand zonder kleren, dus kan ik mijn gelijk makkelijk halen. Maar
er mankeert bij nader inzien wel meer aan deze zin. Zo lijkt mij de pose
van een vrouw met openvallende peignoir, die een sigaret rookt en in de
verte staart, helemaal niet zo opvallend of vervreemdend. |
| Het is satire van dik hout dat De
Winter bedrijft, maar daardoor ook zo overduidelijk satire dat de heisa
hem bevreemdt. |
|
Bart Jungmann op pagina 8V |
| Klaas Dros op pagina 7V: sorry Klaas, dit is gewoon een
menselijke vergissing! |
| Het blijft zacht voor de tijd van het jaar. Wel
nemen de kans op regen snel weer toe en
blijft het stevig waaien. |
|
| Het Gorcums Museum besteedt daarom een
expositie aan de ontwerper van het
gerafelde portretje, P. Struyken. |
|
Je besteedt aandacht aan iets, een museum wijdt
een expositie aan iemand. |
|
Ik vond de oogst van die dag
aanvankelijk niet groot, maar je kunt naar beide kanten toe relativeren:
als je tijdens twee maal een treinreis van 35 minuten al zoveel fouten
vindt, hoeveel zouden er dan niet zijn als je de gelegenheid had de hele
krant aandachtig door te nemen? Hoe dan ook, mijn indruk is dat er minder
spelfouten in de Volkskrant staan dan vorig jaar. |
De rubriek wordt van onder naar boven gevuld,
de meest recente gevallen staan dus bovenaan. Zoals bij de rest van deze site zijn er soms problemen met het
publiceren.  Deze pagina wordt veel te groot. Daarom
wordt er een filiaal geopend, de tweede pagina van De Schoolmeester. Het is
een hele ervaring (experience), het gaat om een expertise die
blijkbaar zeldzaam wordt, dus was de naam De Schoolmeester XP bijkans
onontkoombaar! Het schoolbordje (dat nog niet perfect is) vormt de link
naar de nieuwe pagina. |
| Volgens deelstaatminister Uwe Bartels van Nedersaksen is de zaak `Eine
grosse Sauerei´. |
|
Tja, en wat is dat dan? Hier heb ik een
woordenboek bij nodig! |
| Vergrotende en
overtreffende trappen worden steeds vaker met meer en meest
gevormd, vaak ten onrechte. Geert-Jan Bogaerts doet het eens anders. Maar niet
fout. |
| In december deed hij de concreetste uitspraak tot nog toe over zijn
plannen: hij treedt niet af in 2002. |
Geert-Jan Bogaerts op pagina 15 van de Volkskrant van 23 januari
2002. |
| Ook verdiend Amazon intussen geld met het
opzetten en beheren van digitale winkels voor andere bedrijven. |
´Van onze verslaggever´ op pagina 17 van woensdag 23 januari 2002. |
Amazon verdient dit niet. Anders had de
titel van het artikel ook moeten zijn: `Amazon.com boekd eerste
nettowinst´.... |
|
|
Ellen Mendelts van
Nietvoordepoes heeft gereageerd op mijn opmerking over het interview dat zij
aan Tijn
Sadée van de Volkskrant gaf. Ik heb haar commentaar er op de
betreffende plaats bij gezet. |
| |
|
| Koningschap staat in het
groene boekje inderdaad met één s. Waarom? Waarom is het geen combinatie met
konings- zoals koningshuis? |
| Willem-Alexander heeft eerder uitdrukkelijk gezegd
dat liefde boven het koningschap gaat. |
Redactioneel commentaar op pagina 9 van de
Volkskrant van 19 januari 2002. |
| Maar De Beeldenaar wijt
in zijn meest recente uitgave geen enkel artikel aan de euro. |
Artikel van DOUWE DOUWES op pagina 13 van de
Volkskrant van 18 januari 2002. |
De herder weidt zijn schapen.
Hij wijt hun zwakke conditie aan het slechte weer. Hij toont des te meer
toewijding aan hun zorg. En hij geniet van de wijdheid van de heide.
De pastor wijdt zich aan het geloof. De journalist wijdt
zich aan zijn taak. Er is nu wel genoeg aandacht aan dit onderwerp gewijd. |
| Beetje flauw misschien, want
hoe belangrijk is de pagina met de televisieprogramma's? |
| Documentaire over vier Marokkaanse mannen die
iligaal de zee zijn overgestoken om in
Zuid-Spanje een baan te vinden. |
Artikel op pagina 12 van de
Volkskrant van 8 januari 2002. |
| Het duo wil de Nieuwe Kerk duizend tweedehands
stoelen aanbieden zodat het fonds
haar geld anders kan besteden. |
Artikel "van onze verslaggeefster" op pagina 3V van
de
Volkskrant van 10 januari 2002. |
Dit is al vaker gesignaleerd:
het bezittelijke voornaamwoord van onzijdige woorden is zijn, niet
haar. |
| De afgelopen tien jaar
behoorden tot de warmsten van de
afgelopen tienduizend jaar. |
"Vleermuis profiteert van verbeterd milieu" (van onze
verslaggever).
Artikel op pagina 2 van de
Volkskrant van 10 januari 2002.
|
Ik heb op school
geleerd dat zo'n meervouds-n alleen gebruikt wordt voor personen. |
Twee overpeinzingen bij de spelfout
hiernaast.
- Ik zou zo´n fout zelf ook makkelijk kunnen maken, in het vuur van het
schrijven. Ik heb ooit ´zei´ in plaats van ´zij´ in mijn eigen dagboek
aangetroffen!
- Net als bij Jan Blokker vind ik het moeilijk Ben de Cocq op een spelfout
te moeten betrappen. Hij schrijft goed en ik lees hem graag. Een groot
stylist vergeef je graag.
|
| Het is een oud landhuis dat ook welk kasteel genoemd wordt, maar de
ruïne van het oorspronkelijke kasteel licht
ernaast.
Ben de Cocq in de Volkskrant van 5 januari 2002,
VKMagazine special, pagina 73. |
|
| Soms bevat een zin letters die je
niet begrijpt. Meestal kom het door een typefout. Tekstverwerkers hebben daar
een controlesysteem voor. Echte journalisten trekken daar hun neus voor op. |
| De plaatsing van krasvoeken in
recreatiegebieden is een idee van een lerlaar
uit het Twentse Lonneker. |
Bericht op pagina 5T in de Volkskrant van 5
januari 2002. |
| Nee, van het kijken naar een biljet wordt
je niet plots Europeaan. |
|
´Een van onze verslaggeefsters´
citeert Gerrit Zalm op pagina in de Volkskrant van 2 januari
2002, pagina 9. |
| Herbert Blankesteijn in de
Volkskrant van 31 december 2001, pagina 7. |
| Hoe we afkomen van de onverlaten die zich voor spamdoeleinden in obscure
landen vestigen, zien we dan wel weer. |
|
| De zin van Herbert Blankesteijn bevat
bij mijn weten geen spel- of taalfout. Wel een ernstige denkfout.
(Het is verleidelijk de kop van het artikel ernaast te citeren:
´Bin Laden is verleden tijd, maar zijn imitators niet.´ |
| 70 Tot 80 procent is voor de rest van de
winter uit de sores. |
René Didde in de Volkskrant van 29 december 2001,
pagina 3W. |
Dit mag alleen in de Volkskrant, en wat
staat dat dom! Het de Volkskrant Stijlboek schrijft voor, dat het
tweede word van een zin een hoofdletter krijgt, als het eerste woord een cijfer
is. |
| De spellingcorrectie van FrontPage XP reageert
niet! Jeroen Trommelen in de Volkskrant van 29
december 2001, pagina 5W. |
| Bij trekvogels, insecten, vleermuizen en
schilpadden is er zeker sprake van beïnvloeding, maar dramatisch
lijken die effecten niet. |
|
| Toch aarzel je voor de 45 gulden betaald. |
|
Een anakoloet, heet zo´n zin, een
ontspoorde zin. Of is het gewoon een verminkte zin met een spelfout?
Merlijn Schoonenboom in de Volkskrant van 27
december 2001, pagina 13K |
| Een moderne interpretatie van uitzet,
ongetwijfeld.
Het groene boekje maakt zichzelf overigens belachelijk door
ongeveer een kolom combinaties met standaard als aparte lemma´s op te
nemen. Dat zijn er 52, terwijl de versie van 1954 er zes had.
Standaarduitzet zit daar natuurlijk niet bij. Voor liefhebbers van het
Nationale Dictee is het goed het woord Standaardnederlands te onthouden: met een hoofdletter S! |
| Dertien man staan op het podium, inclusief de
standaarduitset van de band op leeftijd: de gracieus van links naar
recht zwiepende achtergrondzangeressen en de
blazerssectie. |
Pablo Cabenda in de Volkskrant van 22 december 2001, pagina 7. |
| In Engeland en Amerika wordt het beschouwd als een intellectuele
uitdaging om te essayeren over Shakespeare én Star Trek, T.S.
Elliot én Eastenders. |
| Ackroyd is de romanschrijver, essayist, biograaf van Pound, Dickens,
Thomas More en T.S. Elliot. |
|
Geen vergissing, deze verkeerd gespelde naam, want
hij komt twee keer voor. De dichter heet Eliot. Wel jammer dat
Joost Zwagerman stopt met zijn rubriek `Landschap´. Beide citaten stonden in
de laatste aflevering, ergens voor kerstmis 2001 op de mediapagina. |
| Door geheimtaal en duistere redenaties trachtte de trainer van zichzelf
een ongenaakbare en in mysterieën gehulde
toverkol te maken. |
|
Bert Wagendorp in de Volkskrant van 10 december 2001, op
bladzijde 22. En Bert heeft nog wel Nederlands gestudeerd...! |
| Dan mogen we niet nog één of twee nederlagen
leiden als tegen RKC of Fortuna. |
|
Willem Vissers in de Volkskrant van 3
december 2001, pagina 17. |
| Peter de Waard legt diverse keren uit dat George
Harrison in een arme buurt opgegroeid is, en kent hem dan een
terraswoning toe! Gewoon een rijtjeshuis, Peter, en waarschijnlijk heette
de straat Grove in plaats van Grave, hoewel het natuurlijk een
toepasselijke vergissing is. |
| De terraswoning aan 12 Arnold
Grave in de grauwe wijk
Waverton kende geen badkamer en toilet. |
Voorpagina van de Volkskrant, zaterdag 1 december 2001. |
| Na de in 1980 vermoordde John Lennon is
George Harrison de tweede van de `Fab Four´ die dood is. |
|
Willem Ellenbroek in de Volkskrant van 1
december 2001, pagina 7. |
| Marieke Aarden in de Volkskrant van 1
december 2001. |
| Maar door de toegenomen scheepvaart en visserij wordt de soort opnieuw
in het nauw gedreven en bereikt het zulke
kleine aantallen dat overleven als soort in
gevaar komt. |
|
| De meeste vinvissen moeten met perslucht omgeven naar de haven worden
gesleept. |
Marieke Aarden in de Volkskrant van 1 december 2001. |
Volgens mij omgeven de vinvissen de perslucht, in
plaats van andersom. |
| Marc van den Broek in de Volkskrant van 1
december 2001, pagina 4G. |
| De verplichtte studies die normaal met een
nieuw medicijn worden uitgevoerd, zijn niet eens afgemaakt omdat het
onethisch was patiënten het middel te onthouden. |
|
| Aan het eind van de negentiende eeuw liet de Engelse
schoenpoetsfabrikant Warren in Egypte de pyramiden
met slagzinnen beschilderen. |
|
Peter Giesen in de Volkskrant van 17
november 2001, pagina 3M. |
| De Volkskrant van 16 november 2001 op pagina
15 (Economie), artikel `Crisi leidt tot nieuw CAO-beleid´ door
Gijs Herderscheê. |
Nieuw is dat de FNV het als beleid
omarmd. |
| De economie
krompt ten opzichte van het tweede kwartaal met 0,4 procent. |
De Volkskrant van 16 november 2001 op pagina
15 (Economie), artikel `IMF en CBS zien groei vertragen´. |
| Een krokodil is een reptiel.
Amfibieën zijn bijvoorbeeld salamanders en kikkers. Typerend voor amfibieën
zijn de naakte huid (een krokodil heeft schubben) en de gedaanteverwisseling
(een pas geboren reptiel ziet er al oeroud uit). |
| In deel 1 kon een reuzenkrokodil in zijn geheel worden gekloond met
behulp van verbogen kleerhangers, cocktailprikkers en houten satéprikkers
als skelet. De bekleding van de amfibie bestond
uit ... |
|
| Bovendien, voerde de stichting aan, hadden de twee toenmalige
bestuursleden van de stichting die de tekening in 1943
aankochtten, de Rotterdamse havenbaronnen W. van der Vorm en H. van
Beek, destijds `in goed vertrouwen´ gehandeld. |
`Van onze verslaggeefster´ op pagina 11 van de Volkskrant van
13 november 2001 (`Boymans staat alsnog Toorop af.´). |
Verleden tijd, ja. Maar bij een sterk werkwoord
hoef je niet een extra medeklinker in te voegen, zoals in baten - baatte. |
| De Tampagroep. Je weet wel, die
groep ambtenaren die in Tampa, Florida, de oorlog
voorbereid. Geert-Jan Bogaerts in de rubriek
`Europees gekonkel´ in de Volkskrant van 6 november 2001. |
Je bent op iets voorbereid, of
niet. Je bereidt je op iets voor, dan ben je voorbereid.
Stam+t! |
| De toenmalige Duitse Bondskanselier Kohl omarmde de euro zelfs met de
binnenskamers geuitte opmerking: slecht voor de
Duitse economie, maar we maken er politieke vrienden mee. |
Sheila Sitalsing in de Volkskrant van 27 oktober 2001,
pagina 3E |
Uiten is een werkwoord, de
stam is uit, in de verleden tijd komt daar te achter: `Hij uitte
zijn grieven.´ Geuit is een voltooid deelwoord,
dat verbogen kan worden als een bijvoeglijk naamwoord. Gewoon een e erachter,
niet zoals in nat-natte, want daar zou alleen een e leiden tot een verkeerde
uitspraak. |
| Duizenden Britse
troepen zijn klaar voor Afghanistan |
De Volkskrant van 24 oktober 2001, kop op pagina 5
De maker van de kop heeft getracht een letterlijke vertaling te geven van
een kop in The Guardian. In het artikel zelf staat het wel correct:
| Duizenden Britse militairen, ... |
|
Hoewel iedere volwassene het
onderscheid tussen abstract en concreet kan maken, is het
moeilijk uit te leggen wat dat verschil precies is. Dat wordt verergerd door
het feit, dat er taalkundig gezien gradaties in abstractie zijn. Daarom
heeft men op een gegeven moment in de Angelsaksische wereld in de grammatica
de begrippen telbaar en ontelbaar geïntroduceerd. Abstracte
woorden kunnen namelijk zelden in het meervoud gezet worden en nooit met een
telwoord gecombineerd worden. Wie de begrippen telbaar en ontelbaar
hanteert, kan onmiddellijk uitleggen waarom duizenden
troepen fout is. Voor wie dat
niet zonder meer duidelijk is, kan een Nederlands equivalent helpen:
`strijdmachten´ is namelijk ook zo´n ontelbaar woord. Duizenden
strijdmachten is onzin. |
| Over de schade die Mojo leidt, doet het
bedrijf geen mededeling. |
De Volkskrant, 18 oktober 2001, pagina 3V (ANP-bericht). |
Lijden, leed, geleden |
| Een floers is een sluier. De ritmesectie
is een groepje muzikanten. Sectie is dan ook nog vrouwelijk, dus
zij deed haar best. |
| Veel omvloerste elektronische klanken, en
een beschaafde ritmesectie die hun uiterste
best deed zo smaakvol mogelijk te klinken. |
Gijsbert Kamer
op pagina 10 van de Volkskrant van 12 oktober 2001. |
| Na een tochtje door het lieflijk glooiende landschap van Wiltshire
kwamen wij terecht in een cottage die tot in de details volgens de klassieke
normen van de Engelse woninginrichting was gestoffeerd: vloerbedekking, waar
je maar keek, her en der tweezitsbanken met een vreeswekkend bebloemde
bekleding, ingelijste gravures en acquarellen
van paarden en ruïnes aan de wand, die, uiteraard, ook rondom met stof
behangen was, uitzicht op een grote, zeer verzorgde bloementuin, de geur van
overgekookte melk. |
Michaël Zeeman
op pagina 10 van de Volkskrant van 12 oktober 2001. |
Wat een mooie apotheose van deze volzin: `de geur
van overgekookte melk´!
Aquarellen komt van aqua, water. Gezien de eruditie
van die uit de rest van het artikel spreekt, zal Michaël Zeeman dat ook wel
weten. Met de spellingcontrole voorkom je dit soort typefouten.
|
| Daar wordt het burgerlijk huwelijk afgesloten. |
|
Hoezo `af-´? Ze beginnen net! |
Deze rubriek kan verschillen van dezelfde rubriek
op Tripod of Lycos. Ik heb zoveel problemen met het uploaden, dat ik blij ben
als er tenminste IETS gepubliceerd is. De sites op Tripod heten
Kariatide respectievelijk Caryatid. Zonder het
voorvoegsel www! |
| De filosoof/historicus/socioloog die ooit zelf luidruchtig op de
barricaden stond, wil toch niet terug naar die vermadelijde, sombere jaren
vijftig, toen in het gareel lopen zo´n beetje als de hoogste deugd gold? |
Caspar Janssen in "Gabriël
van den Brink: `Ik zal wel bang zijn voor mijn eigen agressie`" op pagina14
van Het Vervolg van 29 september 2001. |
Vermaledijde
is een interessant oud woord dat een opleving kent. Het leent zich erg goed
voor een spoonerism: een omwisseling van medeklinkers. Alleen wordt dat
meestal grappig bedoeld, doordat de spreker wéét dat het woord eigenlijk
anders is.
De taalkundige term voor verwisseling van
medeklinkers is metathesis.
Een voorbeeld daarvan is brug en burg.
Het werkwoord vermaledijen (verwensen,
vervloeken) staat nog wel in de NN van Van Dale van 1984. Het staat niet meer
in het nieuwe groene boekje, en terecht. Maar misschien gaan trendgevoelige
jonge vrouwen volgende jaar wel tegen elkaar zeggen: `Ik vermaledij jou, DD!´
Klinkt leuk. |
| Karikaturen en typetjes zijn voor dilletanten en het kindertoneel. |
|
Het maakt een beetje verdrietig, het maakt ook wat
bescheidener en milder. Blijkbaar maken al mijn favoriete columnisten fouten.
Na Nelleke Noordervliet en Jan Blokker gaat ook ... in de fout.
Dilletanten voor
dilettanten is trouwens wel komisch, als
je het hardop uitspreekt.
|
| Albert II doet dus niet aan orgieën |
(kop op pagina 4 van de Volkskrant van 19 september 2001)
Zelf zeg ik órgie, met de nadruk op de eerste lettergreep.
Het meervoud moet dan dus orgiën zijn. Voor de
zekerheid kijk ik toch even in het Groene Boekje. Dat keurt zowel
orgieën
als orgiën
goed! Even kijken in de oude editie van 1954. Jawel! Ook toen waren er al
landgenoten die de nadruk op de tweede lettergreep legden. Niks gezegd, moet
kunnen. |
|
| Er komen steeds meer praatprogramma´s, dus zijn er steeds meer gasten
nodig. (...) Gasten, deskundig of niet, worden zeldzaam. ´De
vijver waarin we allemaal vissen, raakt overbevolkt.´ |
- Volgens mij wordt een vijver waarin
veel gevist wordt, leger
in plaats van voller.
- Kun je het een journalist aanrekenen, als
hij een uitspraak met kromme beeldspraak citeert? Nee, maar wel als hij dat
citaat zonder commentaar in grote letters in de leader (het
inleidende stukje onder de kop) zet.
- Deze leader hoorde bij het artikel
´Slag om de gast´ van Maud Effing
en Jean-Pierre Geelen
op pagina 3S van 19 september 2001.
|
| De aanvallen op de Twin Towers van het
WTC en het Pentagon hebben het woord brandweerlieden nieuw leven
ingeblazen. Brandweermannen is overigens nooit fout geweest. Het staat in
ieder geval al in het groene boekje van 1954. |
| Als u het met eigen ogen had gezien,
zoud u zeer tevreden zijn geweest en
had uw hart zich vervuld
van vreugde. |
(buitenlandredactie, pagina 5 van 13 september 2001) |
| zij zouden, u zou |
| had uw hart zich gevuld met vreugde, of: |
| uw hart was vervuld van vreugde? |
|
| Voordat de aanslag met grof geweld
gewraakt wordt, zouden de VS zich moeten afvragen: waarom overkomt
dit de VS, en waarom nu? |
(vertaald uit Le matin du Sahara et Maghregb, een
Marokkaanse krant (pagina 4 van 14 september 2001) |
Gewraakt bestaat wel, maar hier moet gewroken
staan: wreken - wreekte - gewroken
wraken - wraakte - gewraakt |
| Hoewel hij in naoorlogse wijken als Tolsteeg, Hoograven
en Transwijk honderden flats en eensgezinswoningen
heeft neergezet, is hij als `volkshuisvester´ nooit helemaal
gewaardeerd. |
Philip van de Poel
op pagina 4V van 12 september 2001. |
Laten we eensgezind afspreken dat we Rietveld als
`volkshuisvester´ helemaal gaan waarderen, vooral waar het
eengezinswoningen
betreft! |
| `Hier wordt je niet vrolijk
van,´ zegt een jonge optiehandelaar, `ondanks dat je ook nu gewoon winst
maakt, want handel is handel. |
|
Pieter Klok op pagina 5 van de Volkskrant van 12
september 2001. |
| Uit een recent onderzoek bleek dat Mak
tot een van de vijf populairste Nederlandse
schrijvers aller tijden behoort. |
Bert Wagendorp, pagina 2 van 10 september 2001 |
Hoe kan je behoren tot één? |
| Als alle buitenlandse spelers in de eredivisie
tegelijkertijd hun eigen volkslied zouden aanheffen, zou de Belgische
Brabançonne het luidst opklinken uit de kakofonie van geluid. |
Mark van Driel, pagina 3s van de Volkskrant, maandag
10 september 2001 |
Mooi hoor, niks op aan te merken! |
| Toen de bronstijd voorbij
was en de winter zich aandiende werd duidelijk dat de kans op aanwas klein
was. |
|
bronst, bronstig |
| De onderneming wisselde maandag van topman en regelde een
ruimer krediet, maar of het daarmee het tij kan
keren, is de vraag. |
Commentaar van de hoofdredactie, pagina 7, 11 september 2001 |
Het Nederlands kent twee ´geslachten´, onzijdig (´het´-woorden) en
mannelijk/vrouwelijk. Naar onzijdige woorden wordt verwezen met het,
naar ´de´-woorden met hij, tenzij het duidelijk om een woord gaat dat
naar een vrouwelijk wezen verwijst. |
| De vis sterft onherroepelijk een hongerdood, omdat
het leeft van insecten en watervlooien die in de vaas niet voorkomen. |
De Volkskrant, pagina 3, 27
augustus 2001 |
| Deze rubriek wordt geschreven van
onder naar boven! Nevenstaand stukje is dus een vervolg op het stukje
eronder. |
Onlangs vreesde ik dat Jan Blokker zich bezondigd had aan een tikfout. Dat
moet toch kunnen, nietwaar. Een column van Blokker van enkele dagen later
bevestigt aanvankelijk dit vermoeden. ´Visoenen
an aids,´ staat er in zijn stukje van 18
augustus. Vroeger zou men van het zetduiveltje gesproken
hebben, ook al zat daar een gewone meneer van vlees en bloed achter, die in
walmen van looddamp zijn afmattende werk deed.
Enkele regels verder bleef mijn blik echter hangen achter een herhaling van
de ´tikfout´. Lees de volgende zin maar:
| Koorts, diarree, sterke vermagering, ademhalingsmoeilijkheden en
maagproblemen bekoren tot de symptonen.
|
Jan Blokker in de
Volkskrant van 18 augustus 2001, pagina 3 |
Spelfouten suggereren dat de schrijver
slordig is. Maar als je ze tegenkomt bij schrijvers die je bewondert, sta je
voor een dilemma. Hoe kan Kees Fens een taalfout maken? Hoe kan Nelleke
Noordervliet een spelfout maken? En Jan Blokker? De beste columnist van onze
tijd,... die maakt hoogstens een tikfout. Gelukkig staan de n en de m
op het toetsenbord naast elkaar, dus het klinkt heel plausibel!
| Wapens inleveren is daarom symptoonbestrijding.
Godsdienst inleveren is de structurele oplossing. |
Jan Blokker in de
Volkskrant van 15 augustus 2001, pagina 3 |
| "Wim Kok ziet wel wat in arbeidsimmigratie; eerder gaf Drees juist geld
om het land te verlaten." |
Nooit geweten dat Drees ons land verlaten heeft... (Dit was een aanduiding
van een artikel verderop op pagina 1R van Reflex, 14 juli 2001.) |
| Of een mislukte immigratie naar
Nieuw-Zeeland. |
Ron van Gelderen en
Carien Overdijk, rubriek Werk &
lezen, dinsdag 14 augustus 2001, pagina 3E |
| In het
gastenboek staat een reactie van
Renzo Verwer op deze
pagina. Hij stelt onder andere, dat de genoemde journalisten lang niet altijd
zelf verantwoordelijk zijn voor de genoemde fouten. Erg is dat. Maar dan zijn
er toch andere mensen die niet op hun taak berekend zijn? |
Twee gevallen waarbij de redacteur niet voldoende
ingelicht is. Helaas gebeurde een van beide tijdens mijn vakantie, zodat ik
het niet exact kan citeren.
1 Een journalist (Hein Janssen?) schrijft een recensie over een
optreden van Trijntje Oosterhuis met een jazz-combo. Hij noemt daarbij
twee of meer nieuwe liederen, namelijk gedichten van Hans Andreus en Ida
Gerhard die op muziek gezet zijn. Maar die liederen zijn niet nieuw, ze zijn
van Poëzie Hardop, waarvan Trijntjes vader, Huub Oosterhuis, lid was.
Trijntje heeft ze vermoedelijk thuis al gehoord, toen ze klein was. |
Tweede geval: in dit geval is het niet de
journalist zelf, die onvoldoende geïnformeerd is. De geïnterviewde persoon
doet een ongefundeerde bewering. 25-1-2002: Mijn
kritiek is blijkbaar ongefundeerd. Zie de rectificatie!
Het is Ellen Mendelts, die in de
rubriek ´Goed of slecht´ claimt dat zij op haar site,
www.nietvoordepoes.nl ´als
eerste vrouw op internet, een handleiding voor masturbatie geschreven´
heeft. Dat is niet waar. Je kunt die informatie ook vinden op
www.sexwoordenboek.nl, dat
ook door een vrouw (Hilde van der Ploeg) geschreven wordt. En het Internet is zo groot, er zullen
vast nog wel andere sites zijn die hierover informatie geven.
Bij wijze van rectificatie het commentaar van Ellen
Mendelts:
Daar wil ik graag even op reageren: er zijn hier twee
fouten in het spel. Ten eerste heb ik gezegd dat ik de eerste vrouw
in Nederland was die zo'n handleiding schreef. In de
V.S. zijn inderdaad al veel langer websites met dergelijke informatie.
En ten tweede bestaat Nietvoordepoes.nl sinds september
2000 (met masturbatie als beginonderwerp, dat stond er dus in september
al op), Sexwoordenboek is pas online sinds maart 2001. Voordat ik met de
site begon heb ik grondig onderzoek verricht naar wat er al op dat
gebied bestond, mede doordat ik bij Startpagina enkele seksgerelateerde
dochterpagina's beheer had ik een goed overzicht van 'de markt'. In
september 2000 waren er geen websites die erotiek voor vrouwen
behandelden in Nederland. Alle gegronde redenen dus voor mijn bewering.
Met vriendelijke groet
Ellen Mendelts
De betreffende journalist is Tijn
Sadée, die ik nog zou willen vragen: waarom moet er altijd de leeftijd
van de geïnterviewde bij?
(de Volkskrant, zaterdag 4 augustus 2001, pagina 3R) |
| Een gewone Navajo-soldaat die door de Japanners
gevangen gevangen was genomen, kon de betekenis van die onsamenhangende
woordenbrei niet ontrafelen. |
Elsbeth Tiedeman
in de de Volkskrant van zaterdag 28 juli 2001, pagina 4. |
| Op een ochtend wordt je wakker. |
Maarten Ducrot op p. 7 c van
de Volkskrant van 20 juli 2001 |
| Komedie over een schrijver die leraar wordt op een school met
lastpotten. |
Peter van Bueren in de
Volkskrant van 20 juli 2001. |
| Tegen de achtergrond van de Praagse lente ledigt hersenchirurg Daniel Day-Lewis zijn hang naar vrijheid met minnaressen, terwijl zijn vrouw Juliette Binoche
daaronder lijdt. |
Pauline Kleijer, de Volkskrant, 9 juli 2001, pagina 5V |
| Een afgestudeerde brengt een Hogeschool vier keer zoveel op dan een gewone student.
|
de Volkskrant, 9 juli 2001, pagina 3 |
| Nu elke vrijdagavond het weekend van de Nederlander wordt ingeluid met het beieren van menig klok- en hamerspel op tal van televisiekanalen, doet de banaliteit en de onvergeeflijke verveling
van erop los likkende bloterikken me smeken om de terugkeer van het taboe.
Nelleke Noordervliet, de Volkskrant, 9 juli 2001, pagina 7 |
|
| Er is niemand die me belemmerd. |
ASTRID THEUNISSEN in Het Volkskrant Magazine, 16-06-01 |
| Daar is, gezien het recente verleden, weinig tegen in te brengen: niet opzienbarend, wel verrassend. |
HENRICO PRINS in Het Volkskrant Magazine, 16-06-01 |
| DERK NIJSINGH, 'Engelen op de motor,' de Volkskrant, 9 juni 2001, pagina 7R » |
| Menigeen had elkaar nog nooit gezien. |
Weer een anglicisme in een bericht dat uit een buitenlandse krant is overgenomen? |
Willem Beusekamp
in de Volkskrant van 22 mei 2001, pagina 5. |
| Hoe is dat nou, hoe voelt dat nou, mis je stad niet enorm, wordt je al gek? vragen vrienden telkens. |
Jan Kuitenbrouwer in Het Volkskrant Magazine, 26 mei 2001, pahgina 46.
|
Die vrienden een spelfout in de schoenen schuiven, hè? |
Met een hoofdletter wordt geschreven:
"De namen van het Opperwezen (...)"
(Het Groene Boekje, 1954)
"Personen en zaken die als heilig worden beschouwd, ..."
(Het Groene Boekje, 1995)
Voorbeelden: het Opperwezen; Allah, Gij zijt groot. |
| We willen twee loyaliteiten kunnen belijden: een jegens onze schepper, en een jegens deze samenleving. |
Sander van Walsum op pagina 3 van de Volkskrant van 21 mei 2001. Het artikel gaat over een Nederlandse islamitische universiteit. |
| Koploper is Ruud, .... die een adem-alcoholgehalte (AAG) had van 885. Dit is meer dan vier keer de niet strafbare limiet van
220 AAG, die door de bank genomen wordt overschreden bij consumptie van meer dan twee alcoholische versnaperingen. |
|
Victor Lebesque op pagina 2 van de Volkskrant van 21 mei 2001. Niet-strafbare zou een goede combinatie zijn, maar de hele bepaling
moet weg. Tautologie of slecht redeneren? |
| bloedvat --> bloedvaten
wijnvat --> wijnvaten
handvat --> handvatten |
| Dit fundamentele onderzoek moet zowel inzicht geven in het welzijn van ouderen, als handvaten bieden aan de
overheid om het beleid zo nodig bij te sturen. |
Mieke Zijlmans: 'Depressieve oudere moet aan zijn hart denken', zaterdag 19 mei 2001, pagina 3G |
| |
Jan
Kuitenbrouwer,
'Operatie droomhuis'(27)
Het
Volkskrant Magazine, 21-04-01, pagina 51.
[Dat er in de eerste zin een keer JE te veel stond, merkte ik pas bij
het overtypen. Veel taal- en spelfouten ontgaan ons... gelukkig.]
| De grammaticacontrole van Word
signaleert ook dit soort fouten. 'Als je het onderwerp
van de voorgaande persoonsvorm is, moet er meld je
staan' zo luidt de waarschuwing ongeveer.
Als je dit te moeilijk vindt, kun je een ezelsbruggetje gebruiken:
vervang het werkwoord door een werkwoord waarvan de stam op een
klinker eindigt, bijvoorbeeld gaan.
Controleer daarmee de combinatie. Zeg je: gaat je of ga je?
Juist. |
| De
dichteres Ellie de Waard was berucht omdat ze als poprecensente uitdrukkingen gebruikte zoals: 'De band speelde hard maar toch zacht'.
Deze afwijking lijkt in De Volkskrant opnieuw de kop op te
steken. In het kunstkatern van vrijdag 20 april 2001 schrijft Merel
Bem: "Hij zit in een rieten tuinstoel en kijkt, enigszins
terughoudend, maar met volledige overgave en half dichtgeknepen
ogen." (pagina 2V).
Zie ook Gijsbert Kamer hier onder, hoewel ik vermoed dat hij er een
diepere betekenis aan toekent.
| 'De Ramones waren revolutionair en toch traditioneel.'
|
|
De
teksten worden niet chronologisch weergegeven: de meest recente staan
boven aan! |
In
de Volkskrant van dinsdag 17 april 2001 bevestigt Gijsbert
Kamer dat hij het verschil tussen lange ij en korte ei absoluut niet weet.
Citaat van pagina 3 V:
| " De Ramones waren revolutionair en toch traditioneel. Anders dan
collega-punkers haalden ze hun inspiratie uit de hitparademuziek, zei
het van de jaren 60." Veelzeggende muziek dus. |
Verder kijkend in het artikel, stuit je op nog enkele merkwaardige
dingen:
| "Surfhits, Phils Spector-pop.
en rock 'n' roll-stampers werden door de Ramones uitgebot,
en verwerkt tot unieke eigen punksongs." |
| "Hyman, .... verdient een standbeeld, met op het
sokkel zijn oerkreet Gabba Gabba Hey." |
|
| "Ik ben een vader van vier kinderen, en lijd
al enkele jaren een heel huiselijk bestaan." |
Volgens Gijsbert Kamer lijdt Nick Cave onder zijn
huiselijk bestaan. De Volkskrant lijdt aan redacteuren die een
korte ei niet van een lange ij kunnen onderschijden. De lezers leiden mee.
De Volkskrant, donderdag 5 april 2001, pagina 15K. |
|
In
welk katern van de Volkskrant zouden nu de meeste fouten
gemaakt
worden? Voor mijn gevoel moet dat Economie zijn. In het
wetenschapskatern zou je het niet zo gauw verwachten.
Maar in René
Didde heeft het katern een potentiële topscorer.
Het
zijn niet zulke ernstige fouten, maar daar staat een flinke kwantiteit
tegenover! De misgrepen hiernaast komen uit één artikel, het artikel Stinken
om hulp op pagina 1W van zaterdag 7 april 2001.
| "Recent
wisten de Wageningers aan te tonen dat een zandraket die door sluipwespen
te hulp werd geschoten, evenveel zaad maakt dan
een onaangetaste plant. "
"De lokroep van de
planten is een even vernunftig
als verradelijk
mechanisme."
"....uit gesprekken
met veredelingsbedrijven blijkt dat zij helemaal niet
onafwijzend staan
tegenover het ontwikkelen van meer communicatieve
landbouwvariëteiten."
|
|
Deze
rubriek wordt van onder naar boven gevuld: de meest recente toevoegingen
staan doorgaans boven aan.
|
In
de Middeleeuwen werden lange klanken weergegeven door een i achter de
klinker te schrijven. Daardoor bestaan er nog spellingen als Oirschot,
waarin de i tegenwoordig vervangen zou worden door een tweede o. Bij één
klinker stond het een beetje gek om er een i achter te zetten,
namelijk bij de i zelf. Daarom schreef men geen ii maar ij.
Ook tegenwoordig wordt deze combinatie in veel streken van Nederland nog
als 'ie' uitgesproken.
Degenen die zo'n dialect spreken, hoeven nooit te aarzelen tussen ei en
ij. Als ze gewend zijn in het woord IE te zeggen, is het een zgn. lange
ij, als ze EI zeggen is het een zgn. korte ei....
Ons zou veel lijden bespaard zijn als de Volkskrantredacteuren wat beter
in hun dialecten zaten. Nu weer een anonieme scribent in de rubriek Kort
van de wetenschapsbijlage. Op pagina 3W van de editie van 24 maart 2001
schrijft hij of zij:
"De dieren
leven op een relatief eenzijdig wilgendieet en leiden
vermoedelijk ook onder de cadmiumvervuiling van de Biesbosche bodem." |
| Als
ik een artikel lees, en ik kom een taalfout tegen, kijk ik onmiddellijk
naar de naam van de schrijver. Die verdient dan een plaatsje op mijn
grijze lijst. Hij is vanaf dat moment minder betrouwbaar geworden. Soms
tref ik echter de naam van iemand voor wie ik groot respect heb. Zoals bij
het artikel 'Een eenzame fluit in de verte' op pagina 31 van Cicero, de
literaire bijlage van de Volkskrant.
Deze recensie van een postuum werk van de Indische dichter G.J. Resink
bevat de zin:
'Het lijkt mij niet onmogelijk dat Resinks grotere isolatie
- hij stierf tenslotte als de laatste Nederlandstalige dichter in
Indonesië - de oorzaak van de lichte verschraling is.'
Deze zin is geschreven door ... Kees Fens! Dé Kees Fens!! Nu houd ik
zelf altijd aan, dat 'isolatie' iets concreets is, bijvoorbeeld
'isolatie van een stroomdraad', en isolement iets figuurlijks
is. | De enige Van
Dale die ik in huis heb (het handwoordenboek uit 1984) geeft aan, dat
isolatie ook 'afzondering' kan betekenen. Als eerste betekenis! Hier ben
ik het dan niet mee eens. Elke keer als ik 'isolatie' voor 'isolement'
zie, denk ik aan een anglicisme...
Dat is dan mijn 'splendid isolation...' |
| Lijden, leed,
geleden...
Wanneer zou het lijden van de lezer van de Volkskrant
nu eens verlicht worden? De uitdrukking 'het lijdt geen twijfel dat...'
beleeft een opleving in populariteit. Net zoals ter plekke ineens ter
plaatse is gaan vervangen.
Er is in de Volkskrantredactie echter vrijwel niemand die weet hoe je haar
moet spellen. Nog erger wordt het, als je een gerenommeerde Nederlandse
auteur, bovendien nog doctorandus in de Nederlandse taal- en letterkunde,
deze spelfout in de schoenen schuift.
Dat doet Arjan Peters in de rubriek Rumoer in de bijlage Kunst
& Cultuur van donderdag 15 maart 2001. Op pagina 24 citeert
hij J.J. Voskuil als volgt:
'Dat mijn moeder volledig aan dat beeld beantwoordde, leidt
geen twijfel.'
Meneer Voskuil, let op uw zaak!
:-V
|
DE SCHOOLMEESTER:
Taal- en spelfouten in de Volkskrant
|
|
Wel prettig, dat de Volkskrant tegenwoordig de spelfouten pontificaal op de voorpagina zet. Soms zelfs in een vet korps met een contrastkleur, zoals
in de Volkskrant van 12 maart 2001.
Filmpje pikken?
Ruim 1 000 rescensies online
| Engelse woorden horen strikt genomen niet
in deze rubriek thuis. Maar er is een woord dat in de Volkskrant
zó vaak fout gespeld wordt, dat ik toch wel een winstwaarschuwing af wil
geven. Het gaat om loose. Dit is een goed Engels woord, maar het
betekent 'los' of 'losjes' ('foot loose and fancy free'). In de
Volkskrant wordt het steeds gebruikt voor 'verliezen'. Maar dat is 'lose'.
De uitspraak is ook anders. 'Don't loose
your head'
[Peter van Bueren op pagina 24 van het Media-katern van 6 maart
2001] |
Misschien is het besmettelijk, sc
gebruiken waar c genoeg is? Op pagina 13 van de Volkskrant van 19
maart 2001 schrijft Heleen Baert OF Robert van Gijssel:
'Om te voorkomen dat er illegale, pornografische of rascistische
producten worden aangeboden, houden Eader en IID de oproepjes scherp in de
gaten.'
Vermoedelijk gecontamineerd door fascistisch? |
| Anglicismen
ergeren mij waarschijnlijk extra, omdat ik Engels gestudeerd (en
gedoceerd) heb. Ik heb met veel moeite moeten leren wat Engelsen bedoelen
en hoe je dat in het Nederlands weergeeft; anderen zijn zich niet bewust
van de juiste betekenis of zijn te lui om een goed Nederlands equivalent
te verzinnen. Of hun taalgevoel schiet zo vreselijk te kort, dat ze niet
begrijpen dat ze een valse toon aanslaan.
Neem John Volkers op pagina 14 van
de Volkskrant van 25 januari 2001.
| "De in
Genève levende Fransman [Arnaud Clément] gaf als jong ventje de
voorkeur aan zijn schoolopleiding, maar hij begon nooit aan een
wiskundestudie." O, dus hij leeft in Genève, wat doet hij dan
elders? Spoken? |
Het Engelse living betekent
inderdaad: woont, of wonende, of woonachtige. Volkers heeft dat
onderbewust wel geregistreerd, maar verzuimt het in het Nederlands uit te
drukken. Er is echter een tweede ergernis, en die is fundamenteler. Welke
Engelse tekst heeft deze gemakzuchtige journalist gebruikt?
Want het is duidelijk dat hij deze fout maakt, doordat hij ons een andere
tekst, van een andere journalist, in een andere krant, in een andere taal
voorzet. Hij denkt natuurlijk dat wij die andere krant niet te zien
krijgen. Klopt! Maar wel zien wij door zijn tekst heen dat hij gewoon iets
overschrijft en slecht vertaalt.
In de literatuur heet dit een palimpsest.
In de Middeleeuwen was zoiets heel aanvaardbaar. |
Door
het voorval dat hiernaast beschreven wordt, kijk ik met andere ogen naar
anglicismen. Schrijven journalisten gewoon andere - buitenlandse - kranten
over? Je zou het wel denken, als je de volgende zin leest, uit de
Volkskrant van 3 februari 2001.
| "Technici werden op hun vrije
zondag opgetrommeld om vanuit de fabriek in Altenmarkt 140 nieuwe
bindingen naar Sankt Anton te verschepen." |
Met de boot naar Sankt Anton?
Nee, het Engelse wekwoord 'ship' (versturen) of het zelfstandig naamwoord
'shipment' (zending) zat hem dwars. Is Rolf
Bos daar ter plaatse of neemt hij op zijn gemak buitenlandse
kranten door in Amsterdam??
Een tijd geleden verbaasde ik mij er al over, dat journalisten de juiste
betrekkelijke voornaamwoorden blijkbaar niet meer kunnen gebruiken. Nu
krijg ik het idee: gebruiken ze dat soms, omdat er in het Engels that
stond?
Hier volgt een voorbeeld van de voorpagina van de Volkskrant van 8
maart 2001:
|
| "Zijn
reis door de Verenigde Staten, dat een
hoogtepunt moest worden in de opmaat naar het koningschap,
werd een politieke uitglijder van jewelste die de geschiedenisboeken zal
halen."
Jan Hoedeman, voorpagina de Volkskrant, 8 maart 2001 |
|
|
DE SCHOOLMEESTER: Taal- en spelfouten in de Volkskrant
| 'Voor
de slachtoffers die naast vreselijke brandwonden ook leiden
aan een inhalatietrauma zijn de komende dagen kritiek, aldus de
artsen.' [Marc van den Broek op pagina 2 van de Volkskrant van 2
januari 2001.]
'Lijden aan' zou je kunnen leren
als een vaste combinatie. Dat scheelt weer een spelfout. Misschien kunnen
spellingcontroleprogramma's van tekstverwerkers daar ook op afgestemd
worden. Een combinatie van syntactische controle met spellingverbetering.
Verder krijg ik uit de tekst de
indruk dat vreselijke brandwonden lijden aan een trauma. Dat zal wel niet
de bedoeling zijn. |
| Pagina
2 is de pagina met de meeste spelfouten. Een dag later staat er:
"'De koersen zijn weliswaar
gedaald, maar dat geld ook voor de
winstverwachtingen', stelt Gooskesn."
Inderdaad, pagina 2 gaat doorgaans
over geld, maar als 'stelt' met een t moet,
dan geldt dat toch ook voor 'geldt'?
[Jan Meeus op pagina 2 van de
Volkskrant van 3 januari 2001.] |
