de Polderse Molen

De Polderse of St. Antoniemolen.

De Polderse Molen voor de restauratie. Hij wordt ook wel de Sint Anthoniemolen genoemd. Hij staat aan de rand van de Binnenbedijkte Maas ten westen van het dorp Maasdam aan de Polderdijk 25 op een plaats waar in 1514 reeds een molen in deze omgeving heeft gestaan. De Sint Anthoniepolder, die vemoedelijk rond 1358 is ingedijkt ontleent haar naam aan één of meerdere leden van het broederschap van de Heilige Anthonius uit Dortdrecht, die tijdens een pestepidemie rond 1400 hebben bijgedragen in het bedijken van de polder. Zij droegen met die naamgeving aan polder en parochiekerk hun werk op aan hun schutspatroon, die ook als beschermheilige van het vee werd vereerd. Het oude wapen van de Sint Anthoniepolder stel deze heilige voor, terwijl hij een varken hoedt. Het nieuw gewonnen land lag gunstig en producten van het land en vee konden via een sluis in de dijk in Dordrecht worden verhandeld. Vermoedelijk is tijdens de Sint Elisabethsvloed van 1421 de polder ondergelopen, getuige twee laag gelegen plekken in de polder nabij de Gatse dijk. Deze onderwatering is van korte duur geweest en vrijwel zeker is deze polder weer snel bewoond geworden. De 400 Ha grote polder is de grondslag voor de geschiedenis van de Hoeksche Waard. De polder zelf bestaat uit een veenachtige grondsoort die veel weidegronden opleverde en na verbeterde ontwatering en grondverbetering is ontwikkeld tot bouwgrond. De polder werd door een poldermolen drooggehouden. Deze molen, die reeds vóór 1637 daar gestaan moet hebben, werd in dat jaar vervangen door een wipwatermolen, welke op haar beurt in 1749 weer werd vervangen door de huidige ronde stenen watermolen, de Sint Anthoniemolen. In 1842 volgde een groot herstel aan de molen. Door een in 1766 aangelegde duiker voert de molen het water af in de Binnenmaas. Deze Binnenmaas doet nu dienst als verzamelboezen voor de omliggende polders. Het gemaal in Puttershoek houdt het water op peil door het overtollige water af te voeren naar de Oude Maas. Tot 1935 werd de polder uitsluitend met windkracht bemalen. In dat jaar is bij de molen een hulpgemaal geplaatst, dat in 1983 weer werd vervangen door een volautomatisch vijzelgemaal. In 1958 is de molen buiten gebruik gesteld.

In 1842, ten tijde van de grote renovatie van de molen, is de kap ontdaan van haar eikenhouten schaliën en vervangen door een rieten kap. Gelijktijdig is de houten bovenas vervangen door een gietijzeren bovenas van het fabrikaat NSBM FYENOORD met een lengte van 4,17 meter. Door de kop van deze as steken de 28,60 meter lange ijzeren roeden van de firma Pot uit Kinderdijk met de nummers 1473 voor de binnenroede uit 1886 en het nummer 1440 voor de buitenroede uit 1884. De wiekvorm is oud Hollands en de kap ligt op 51 houten rollen die door middel van een kruirad op de wind kan worden gezet. Rond de bovenas zit een bovenwiel met 73 kammen. Rond dit bovenwiel is een 4 delige, deels vast en deels losse Vlaamse blokvang gemonteerd die door middel van een wipstok wordt bediend. Op de bovenschijfloop zitten 38 staven en op de onderschijfloop zitten 25 staven die ingrijpen op de 100 kammen van het onderwiel. De gehele combinatie vormt een overbrenging van 1 : 2.08 op het inwendige ijzeren scheprad die een diameter omvat van 6,20 meter en een breedte heeft van 0,55 meter. De wateras en sintelstuk zijn van gietijzer. Na de laatste renovatie in 1976 / 1977 is het scheprad verdiept om bij nood als hulpgemaal dienst te kunnen blijven doen.

In de molen bevind zich een molenaarswoning die werd bewoond door verschillende molenaars families, zoals de fam. Weeda, fam. Tol, fam. Ottevanger en als laatste de fam. Verrijp. De gemeente Maasdan kocht de molen in 1972 op en deed de molen over aan de, na de herindeling ontstane gemeente Binnenmaas. In 1992 heeft deze gemeente de molen overgedragen aan de Stichting tot behoud van molens in de gemeente Binnenmaas.

Molenaars: Gerrit Knol. en Cees van der Graaf.

Buurman?sleutelhouder: J de Munnik

(klik op de naam ven de molenaar voor adresgegevens)

Terug.