Europa in de 18e eeuw

Door: Jacques Wildemast


Toen Mozart in 1756 in Salzburg in Oostenrijk werd geboren was Oostenrijk op dat moment een keizerrijk. Dit keizerrijk was veel groter dan het oorspronkelijke Oostenrijk. Het keizerrijk bestond uit het huidige Oostenrijk met daarbij Hongarije, Roemenië, Tsjechië, Slowakije, Slovenië en delen van Italië (Tirol), Duitsland (kleine stukjes van Beieren) en België (De zuidelijke Nederlanden). In Oostenrijk regeerden op dat moment de Habsburgers. Karel VI (1711–1740) had het Groothertogdom Oostenrijk samengevoegd met het koninkrijk Hongarije en het Koninkrijk Bohemen (zuidelijk deel van Tsjechië) waardoor Oostenrijk een grootmacht werd. Na de crisis na de dood van Karel VI was het onder Maria Theresia weer rustig geworden in het rijk. Dit kwam vooral door het eindigen de zeventigjarige oorlog en de successieoorlog. Tevens lukte het Maria Theresia om haar man Frans van Lotharingen tot keizer van Duitsland te laten benoemen. Hierdoor kreeg zij in 1772 delen van Polen in haar bezit wat eerst van Duitsland was. In 1774 breide zij haar rijk nog meer uit door de Boekovina( het oosten van Roemenië) op Turkije te veroveren. Een belangrijke hervorming die zij begon door te voeren was scheiding van Kerk en Staat met de bedoeling de Kerk minder invloed te geven. In 1765 benoemde zij haar zoon Joseph II (die ook keizer van Duitsland was) tot co-regent en later (in 1780) zal hij keizer worden. Tijdens hun regering werd er minder geld uitgegeven aan kunst en vermaak. En dat maakte het leven van een musicus als Mozart. moeilijk. Wel schreef Mozart op verzoek van de keizer de vrolijke opera: “Cosi fan tutte”(zo zijn alle vrouwen). Jozef II, keizer van Oostenrijk	Jozef II was aanhanger van het verlicht absolutisme en hij vormde vergaande hervormingen door zoals vrijheid van godsdienst en afschaffing van de horigheid (halfvrijen en eigendom van grondbezitters, voornamelijk adel). Hiermee wilde hij de invloed van de Kerk beperken zodat hij zelf heerser was over het rijk. Maar tegelijkertijd had hij ook aandacht voor het volk. Zijn zoon Leopold II, voor wie Mozart zijn “Clemenza di tito” uitvoerde, probeerde deze hervormingen weer terug te draaien maar dat is nooit helemaal gelukt. Hij bleef maar twee jaar keizer waarnaar zijn zoon Frans II hem opvolgde die veel moeite had met de juist uitgebroken Franse revolutie. Hij nam deel aan de anti-Franse coalitieoorlogen maar dit had geen succes. Hij versloeg Napoleon wel maar daarmee viel ook zijn eigen rijk uiteen. Hij verloor België en delen van Italië. Leopold II, zoon van Jozef II Wenen, waar ook de keizer en keizerin woonden, was de belangrijkste stad in dit rijk. In Oostenrijk was er sprake van centralisatiepolitiek: alle bestuursorganen zaten in Wenen. Deze wijze van besturen leverden flink wat protesten op in het rijk. Salzburg was in dit rijk een belangrijke stad, vanwege de aartsbisschop die er zijn residentie had. Leopold Mozart, de vader van W.A. Mozart was in dienst van een aartsbisschop van Salzburg: Sigismund von Schrattenbach. Zijn zoon was later in dienst van aartsbisschop Colloredo. Een plein in Wenen in de tijd van Mozart
Europese hoven in de 18e eeuw
In Europa waren heel wat koningen en aartsbisschoppen. Er waren dus ook verschillende hoven die allemaal, als ze tenminste gerespecteerd wilden worden, een kapelmeester hadden die de muziek verzorgde. Maar dat was allemaal niet erg makkelijk. Muziek kostte geld, maar oorlogen kostten nog veel meer geld. Er moesten dus keuzes worden gemaakt over waar geld aan uitgegeven. De meeste koningen kozen voor de oorlog.	In de tijd van Mozart werd deze heftig gevoerd. Door al deze oorlogen hadden de hoven geen geld meer voor muziek. Ze gingen dus bezuinigen op kunst. De hoven gaven de componisten, die een bepaald muziekstuk componeerde, geen vaste aanstelling, maar ze betaalden per muziekstuk om zo de kosten te drukken. Veel componisten, waaronder Mozart, waren hier boos over. Aan het begin van de 19^e eeuw verminderde de oorlogen weer en kwam er weer meer aandacht voor muziek.
Andere landen
Mozart bracht de grootste tijd van zijn leven in Oostenrijk door. Hij reisde echter ook veel door Europa. Op 9 juni 1763 verliet Mozart Oostenrijk om een lange reis te maken door Duitsland, Frankrijk, Nederland en Engeland Later maakte hij nog twee reizen naar Italië.
Jacques Wildemast speelt een menuet van Mozart