Hans Warren
Hans
Warren.Foto Vincent Mentzel |
| Hans Warren (1921-2001): Veelzijdig literator
|
|
|
| In de nacht van dinsdag op woensdag is in het
ziekenhuis van Goes, vlakbij zijn woonplaats Kloetinge, de dichter,
dagboekschrijver en vertaler Hans Warren op tachtigjarige leeftijd
overleden. Zijn levensgezel Mario Molegraaf heeft dat bekendgemaakt.
Warren was al geruime tijd ernstig ziek.
|
|
Hans Warren vervulde tal van literaire activiteiten, zijn nieuwsgierigheid naar verschillende vormen van kunst was groot. Als jonge dichter, op dertigjarige leeftijd, begon hij op 11 oktober 1951 literaire recensies te schrijven voor de Provinciale Zeeuwse Courant. Geleidelijk kreeg hij meer armslag en wijdde hij zich tevens aan uitvoerige kunstkronieken. Voor de PZC schreef hij meer dan 2.500 artikelen, die hijzelf het liefst 'journalistieke literatuur' noemde. De grootste bekendheid verwierf hij met de publicatie sinds 1981 van de reeks Geheim dagboek. Deze reeks, waarvan dit jaar de bloemlezing Om het behoud der eenzaamheid verscheen, biedt een caleidoscopisch beeld van Warrens veelzijdige interesse. Hij schrijft over de hem zo dierbare natuur van Zeeland en de bedreiging daarvan. Zijn huwelijksjaren, kinderen en de echtscheiding komen aan bod. Reisverhalen en beschouwingen over Aziatische kunst wisselen elkaar af. Zijn persoonljke vriendschap met een groot aantal dichters en schrijvers, onder wie Tjalie Robinson, Ida Gerhardt, Maria Dermoût, Jan Wolkers, Gerrit Komrij en Tom Lanoye, zorgt ervoor dat de reeks Geheim dagboek een onmisbare bron is voor biografen en belangstellenden voor de Nederlandse literatuur. Geheim dagboek is een toonbeeld van eerlijke zelfontleding. De teruggetrokken jongen op het Zeeuwse land ontdekt zijn homoseksualiteit, trouwt desondanks en krijgt met zijn vrouw drie kinderen. In de jaren vijftig wonen zij in Parijs, een roerige tijd waarin Warren vooral de zelfkant van het homoseksuele milieu opzoekt, wat tot dramatische taferelen met zijn vrouw leidt. Warren verklaarde afgelopen zomer in een interview met deze krant dat de opdracht van Geheim dagboek is om ,,alle facetten van het leven te beschrijven. Oprechtheid is de allereerste vereiste.'' In 1978 ontmoet Hans Warren de veertig jaar jongere Mario Molegraaf. Deze ontmoeting geeft hem de jeugd en de vitaliteit terug waarnaar hij zo verlangde. Met Mario Molegraaf vertaalt hij tal van dichters, onder wie Kavafis, die dankzij hun bemoeienis in Nederland een zeer gevierd dichter werd. Vorige maand kwam het tiende deel uit van hun vertaling van het Verzameld werk van Plato, de Timaios en Kritias. In 1981 verschenen, ter gelegenheid van zijn zestigste verjaardag, zijn Verzamelde gedichten. Hans Warren werd op 20 oktober 1921 in het Zeeuwse Borsele geboren. Hij leidde als schuchtere jongen een eenzelvig bestaan. De natuur en later de dichtkunst boden hem troost. Op 16 april 1942 begint hij aan het dagboek te schrijven, aanvankelijk een Natuurdagboek. Op poëtische wijze roept hij in de vroegste cahiers de natuur op, het licht boven de schorren, de vogels. Tijdens de oorlog schreef hij in illegale bladen; na de oorlog verscheen poëzie van hem in tijdschriften als Parade der Profeten, De Gids en het Zeeuws tijdschrift. Hij publiceerde tal van dichtbundels en enkele prozaboeken, aanvankelijk bij de eerbiedwaardige uitgeverij A.A.M. Stols. In 1969 publiceerde hij de bundel Tussen hybris en vergaan. De titel is programmatisch voor het oeuvre van Warren: hij zei te leven tussen overmoed en doodsangst. In Geheim dagboek komt deze spanning tussen vitaliteit en besef van verval en vergankelijkheid steeds beklemmender aan het licht. Warren maakte elke dag de handgeschreven aantekeningen in het cahier, nog tot kort voor zijn dood. Dit jaar was voor Warren een uitermate productief jaar. De Zeeuwse uitgeverij Den Boer uit Middelburg gaf de bundel De Oost uit, een jubileumeditie met oud en nieuw werk, voorzien van foto's. Meulenhoff gaf de Dagkalender van de Nederlandse poëzie 2002 uit, gewijd aan de Klassieke Oudheid. Bij Bert Bakker verscheen de gedichtenbundel Een stip op de wereldkaart, waarin Hans Warren schrijft over de rijke collectie etnografische kunstvoorwerpen die hij en zijn levensgezel hebben verzameld en bijeengebracht in het huis in Kloetinge. Het accent ligt op de Aziatische schatten, die Warren boeiden door hun geheimzinnigheid en sereniteit. Voor hem is het huis in Zeeland als de 'navel der aarde, waar de hele wereld zich heeft verenigd dank zij de kunstvoorwerpen'. Met het overlijden van Hans Warren is een veelzijdig literator verloren gegaan, die de Nederlandse poëzie heeft verrijkt en het genre dagboek voor de Nederlandse literatuur heeft uitgevonden. Wie een bezoek bracht aan het huis in Kloetinge kreeg een rondleiding langs de kunstschatten. Daarbij toonde Warren graag een Bataks doodskistje. Een kleinood van brons, waarin een man ligt. In Een stip op de wereldkaart wijdde Warren er een gedicht aan: 'Niemand weet meer/ waartoe het ooit gediend heeft.// Zó een gedicht schrijven. Een fascinerend huis/ met daarin een geheim dat niet te duiden is/ maar dat blijft trekken, ook al is de tovenaar/ voorgoed verdwenen met zijn riten en zijn doel.' |
20 december 2001
(klik op de afbeelding voor een weergave op werkelijke grootte)
PZC 7 oktober 2002
PZC 11 oktober 2002
Eig. Johannes Adrianus Menne, Nederlands dichter en criticus (Borssele 20.10.1921). Schreef in zijn lyceumtijd te Goes onder invloed van Jac. P. Thijsse ornithologische bijdragen voor het blad De Levende Natuur. In boekvorm verscheen in 1949 zijn ornithologische studie Nachtvogels. Vlak na wo ii was hij werkzaam als ambtenaar van de burgerlijke stand te Borssele. Van 1950 tot 1952 woonde hij in Engeland en van 1952 tot 1957 in Parijs, waar hij onderzoek deed naar de achtergronden van het werk van Alain-Fournier, waartoe hij zich altijd aangetrokken had gevoeld. In 1957 vestigde hij zich in Kloetinge bij Goes.
Zijn eerste verzen publiceerde hij in de illegale tijdschriften Maecenas en En Passant (1944) en direct na wo ii in Columbus. Zijn eerste bundel poëzie, Pastorale, verscheen in 1946. In dat jaar begon hij ook met het schrijven van literaire kritieken voor Vrije Stemmen. Vanaf 1951 schrijft hij regelmatig letterkundige kronieken voor de Provinciale Zeeuwse Courant.
Warrens poëzie wordt thematisch sterk bepaald door zijn liefde voor de natuur, maar ook door een intens schoonheidsverlangen dat wordt overschaduwd door gedachten van verval en dood. Voorts spelen thema's als erotiek en deugd een belangrijke rol. Het meest duidelijk is die thematiek verwoord in de bundels Tussen hybris en vergaan (1969) en Herakles op de tweesprong (1974). Diezelfde onderwerpen brachten hem ertoe veel werk van De Sade te vertalen. Voorts verzorgde hij vertalingen van Alain-Fournier en Kaváfis.
Daarnaast stelde hij bloemlezingen samen: Mijn hart wou nergens tieren (1959), uit het werk van Boutens, en Spiegel van de Nederlandse poëzie (1980, herz. uitg. 19845). Een door hemzelf samengestelde bloemlezing uit eigen werk, Dit is werkelijk voor jou geschreven (1982), werd van een inleiding voorzien door G. Komrij.
Warrens werk werd enkele malen bekroond. Voor zijn bundel Saïd (1957) kreeg hij de Van der Hoogtprijs en voor zijn kritieken verwierf hij in 1970 de Pierre Bayleprijs. In 1971 werd hem de Zeeuwse prijs voor kunsten en wetenschappen toegekend.
[an error occurred while processing this directive]In memoriam Dr. Jac. P. Thijsse (1947), p.; Eiland in de stroom (1951), p.; Leeuw lente (1954), p.; Vijf in je oog (1954), p.; Een roos van Jericho (1966), p.; Kritieken (1970); Schetsen uit het Hongaarse volksleven (1972), p.; De Olympos (1973), p.; Een liefdeslied (1974), p.; Betreffende vogels (1974), p.; Steen der hulp (1975, 19832), pr.; 't Zelve anders (heruitg. van Pastorale, 1975), p.; Winter in Pompeï (1975), p.; Zeggen wat nooit iemand zei (1976), p.; Zeven gedichten van liefde (1976); Demetrios (1976), pr.; De vondst in het wrak (1978), p.; Voor Mario (1978), p.; Een otter in Americain (1978), p.; Geheim dagboek, 5 dln. (1981-1985).
[an error occurred while processing this directive]Verzamelde gedichten 1941-1971 (1972); Verzamelde gedichten 1941-1981 (1981); Dit is werkelijk voor jou geschreven (1982), bloeml. met inl. van G. Komrij.
[an error occurred while processing this directive]Maatstaf, 19, 6 (1971), speciaal H.W.-nummer; J. van der Vegt, `H.W.', in Kritisch lexicon van de Nederlandstalige lit. na 1945 (1981); M. Wolfert en E. de Schipper, in Meta, 16 (1981-1982).