Op en neer naar de Vesdre - 105 Km of naar Jupille - 70 Km

---

Tussen Limburgs Mooiste en Luik-Bastenaken-Luik:

De zwaarste fietstochten vanuit Maastricht.

Rob Houtepen

Nederlandse toerliefhebbers kennen de Limburgse heuvels inmiddels op hun duimpje. Als je een paar keer Limburgs Mooiste of de Mergelland-tweedaagse hebt gereden, ben je met elk klimmetje wel bekend. De meesten zullen ook wel één of meerdere keren hebben meegedaan aan één van de toerversies van Luik-Bastenaken-Luik. Of ze hebben zichzelf met wat fietsmaatjes op een Ardennen-vakantie getrakteerd.

Toch biedt juist de streek tussen beide erkende fietsgebieden nog flink wat lastige klimmetjes, die ook voor de verwende fietstoerist heel wat verrassingen en inspanningen te bieden hebben. In dit stuk worden drie tochten vanuit Maastricht beschreven die een maximaal klimrendement garanderen. De eerste kan door getrainde fietsers in rond de twee en een half uur worden gefietst en is dus vooral geschikt als trainingstochtje. Hij doorsnijdt voor het grootste deel het Jekerdal en daarmee ook de Belgische taalgrens. Nergens verwijder je je meer dan 20 km van Maastricht. De tweede gaat door het Pays d’Herve: grofweg het gebied tussen de Voerstreek en de snelweg Luik-Verviers. Dit is een bijzonder fraai gebied, vooral schitterend in de bloesemtijd in het voorjaar, vanwege zijn vele losse bomen op de weids golvende heuvels met matig zware klimmetjes. De tocht doorkruist het gebied op vele manieren en duurt vanwege zijn lengte en de opeenvolging van vele klimmetjes al snel vijf uur in zijn uitgebreide variant, al ben je op het verste punt amper 30 km van Maastricht verwijderd. De derde route (waarvan de aanloop overlapt met de tweede en het laatste stuk van de terugweg met de eerste) vergt in zijn uitgebreide variant zeker vijf uur en bevat de zwaarste heuvels binnen een straal van 35 kilometer van Maastricht. Een combinatie van de routes levert een dagvullende tocht op, die ruimschoots kan concurreren met de langste varianten van Limburgs Mooiste. Alle drie de routes voeren door gebieden die niet bepaald worden platgereden door toerfietsers. De derde en zwaarste kent ook een minder toeristisch stuk in het drukke en vaak wat sjofel bebouwde Waalse Maasdal, maar hier liggen juist enkele van de lelijkste klimmetjes. Voor deze Vesdre-tocht is ook een als kortere trainingsroute geschikte, maar minder toeristische versie aangegeven: op en neer naar Jupille in ca. drie uur. Trouwens, wie zich heen zet over de morsige manier waarop men in Wallonië met het landschap en de stedelijke ruimte is omgesprongen, kan genieten van alles wat baksteenbekleding te bieden heeft en van alle variatie in huizenbouw die de Nederlandse welstandscommissies onmogelijk maken.

Alle wegen zijn verhard, al is dat bij de Waalse binnenweggetjes soms amper een troost. De voornaamste klims zijn vet gemarkeerd, evenals de kilometrages. Voor de cijferkant van de zwaarste heuvels in deze tochten (de stijgingspercentages en klimafstanden waar alles om draait) is gebruik gemaakt van de onvolprezen Encyclopedie Cotacol:

Jean-Pierre Legros, Daniel Gobert. Encyclopedie Cotacol. 1000 hellingen van België. Les Presses de l’Avenir, Arlon-Brussel. (In elk geval in de Nederlandstalige versie verkrijgbaar bij Boekhandel De Tribune te Maastricht).

3. Op en neer naar de Vesdre (ca. 105 km) of naar Jupille (ca. 70).

Aangezien de aanlooproute van deze tocht tot km 22,9 overeenkomt met de Pays d’Herve-route, is ook hier het daar aan het eind aangegeven klimrijker alternatief voor de aanloop van toepassing. Dit haakt op km 11,7 of 22,9 van onderstaande route in. Deze alternatieve aanlooproute overlapt bij deze tocht echter met het laatste deel van de hieronder beschreven terugweg, die op zijn beurt identiek is aan het laatste stuk van de Jeker-route.

Ga in Maastricht naar de molen aan de Rijksweg richting Gronsveld. Hier begint de kilometertelling op 0,0. Neem het fietspad naar Gronsveld, dat ook aangegeven staat voor de Maasdal-route. In Gronsveld meteen naar links en na 300 meter aan de rand van het dorp rechtsaf het fietspad op (1,9), daarbij de Maasdal-route en de route richting knooppunt 74 volgend.

[Een variant met een extra en mooie, maar bekende klim: vanuit Gronsveld naar St. Geertruid klimmen en in St. Geertruid meteen na de kerk rechts (4,9) omlaag richting Eisden. In de afdaling links (5,9) omhoog door Moerslag en bij de T-splitsing aan de top naar rechts richting Mesch. Daar, bij de kruising onder aan de afdaling rechtsaf (9,6) en direct links aanhouden. Op de T-splitsing in het grensplaatsje Withuis linksaf, waarna je bij de eerste kruising in België (11,0) de standaardroute weer oppikt op km 7,9 daarvan. Je hebt zo dus 3,1 km meer afgelegd.]

Fietspad aanhouden, door Rijckholt heen en rechtdoor langs het kloostercomplex. Richting knooppunt 78 aanhouden en daar, aan het eind van het fietspad, eerst rechts het bordje Maasdal-route volgen, maar meteen oversteken en links met het fietspad de provinciale weg op. Na de grens bij het dorpje Withuis rechts afslaan (7,9) richting Moelingen (Waals: Mouland) en door Moelingen heen Visé (Vlaams: Wezet) aanhouden. In Visé de weg aanhouden door het industrieterrein naar het centrum van het stadje en daar eerst rechts en links de bordjes ‘Toutes Directions’ volgen en daarna links en rechtdoor de bordjes Verviers/Aubel. Het centrale plein (11,7) van Visé oversteken en rechtdoor omhoogklimmen. Bij de kruising aan de top van de klim (vóór de bocht naar links) rechts naar beneden. Na 400 meter afdaling, als rechtdoor de kerk volledig in zicht komt, links oversteken (12,5) en de steile Allee du Hennen op: een venijnige klim van 300 meter met stukken van boven de 15%.

[De route kan hier met ca. 4 km en één klim worden ingekort door voorgaande klim links te laten liggen en 50m verder pal vooraan het verkeersplein linksaf te slaan voor een mooie klim door de Rue Porte de Lorette. Weg aanhouden langs het kerkhof, aan het eind op de T-splitsing links en aan het eind van de afdaling de route op km. 19,6 weer oppikken door rechtsaf naar La Richelle te klimmen.]

Na de top rechtdoor en met een grote lus naar links draaien tot je rechts de Rue de Mons op weer omhoog kunt (13,3). Met vals plat rechtdoor langs het voetbalstadion en buiten Visé afdalen naar het dal van de Berwinne. Aan de top van de klim uit het dal richting Bombaye rechtsaf de Chemin de Suisse op (16,0). Deze weg steeds aanhouden en bij T-splitsing naar rechts (17,6). Afdalen naar Dalhem (links het pittoreske stadionnetje van FC Royal Elan Dalhem) en in het dorp rechts de weg aanhouden, over de Berwinne heen en bij de T-splitsing rechts richting Visé. Na 600 meter (met rechts het kasteel, met prachtig poorthuis) linksaf (19,6) omhoog richting Richelle. Na de klim recht door het dorp heen en van de mooie afdaling genieten. Aan de voet meteen naar links en vervolgens de blauwe bordjes Luik (hier: Liège) volgen: eerst rechtsaf de snelweg over, maar nog boven op het viaduct linksaf (22,9) met de N653 naar beneden.

[Door de snelweg over te steken laten we de bijzonder mooie en behoorlijk zware klim naar Sarolay liggen: 800 meter tegen 9,8%. Deze laat ik in dit routevoorstel liggen tot de terugweg voor een afdaling, omdat hij al in de Pays d’Herve-tocht zit en nu niet goed aansluit op de volgende en zwaardere klim bij Cheratte. Echte klimbeesten kunnen de klim bij Sarolay natuurlijk even als retourtje nemen].

Nadat de N653 onder de snelweg is doorgedraaid rechtsaf (23,6) verder richting Liege. In het dorp Cheratte links de spoorweg over en direct naar rechts. Na het kerkje linksaf de Rue de Vielle Voie in (26,3) en daar wordt het menens. De eerste 600 meter van de klim is gemiddeld 12,5%, met een uitschieter tot 18%. Rechtdoor en bovenaan bij de T-splitsing (27,1) naar rechts. Weg vervolgen en bij de volgende T-splitsing, met kleine rotonde, schuin rechts naar voren (27,6). Met een viaduct over de snelweg naar Verviers en Aken heen: rechts een fraai uitzicht over de doorsnijding van het Maasdal. 500 meter verder, bij de bewegwijzerde kruising, rechtsaf richting Wandre (28,7). Na 300 meter volgt een afdaling die in diverse bochten het uiterste van het rem- en stuurvermogen vergt (voor de terugreis is deze als klim opgenomen). Na een serie scherpe en steile bochten zie je na een haakse bocht naar rechts schuin links de onooglijke Rue Tesny (29,8). Dit is een gevaarlijk punt om over te steken!!! Als op dat moment een auto achterop- of tegemoetkomt is het vermoedelijk beter eerst de afdaling uit te bollen tot aan de kruising in het dorp en om te keren voor de klim: de puristen prefereren dit misschien toch al. De Rue Tesny biedt een klim van een kilometer tegen 12%. Tussen de tweede en de vijfde hectometer ligt het gemiddelde boven de 15%, met een piek boven de 20%. Deze klim is vergelijkbaar met en slechts iets lichter dan de fameuze Col de la Redoute. Aan de top (30,7) staat rechts een bankje.

Bij de top rechtdoor en op de volgende kruising naar rechts en meteen links aanhouden voor een bijzonder mooie en bochtige afdaling naar het Maasdal. Aan het eind van de afdaling oversteken en links aanhouden naar het dorpje Jupille.

[Voor de korte versie van deze route aan het eind van de afdaling (33,1) naar rechts om op km 68,8 de standaardroute weer op te pikken].

In het zicht van de fabrieksgebouwen van de Jupiler-brouwerij bij het stoplicht naar links (33,9), richting Fleron. Even links aanhouden, daarna met het eenrichtingsverkeer naar rechts omhoog en bij de eerste kruising naar links. Bij de volgende kruising (34,6) rechts omhoog en na tweehondrd meter op het verkeersplein voor de Delhaize supermarkt linksaf omhoog de Cote des Trixhes op met 600m tegen 12,5%. Na de top links aanhouden en bij de T-splitsing met de Thier du Goreu (35,8) linksaf. Na 200m bij de Rue de Heyds linksaf voor de afdaling en op de kasseien weer linksaf (36,7) de Rue Armand-Michaux in. Geniet bij dit alles van de magnifieke heuveluitzichten in deze veelversmade voorsteden van Luik. Bij de eertste T-splitsing rechts, de volgende links en de derde (37,3) naar rechts bij Coiffure Claire. Aan het eind van de afdaling (37,7) eerst links aanhouden en daarna meteen rechts de rue du Couvent in. Na 100 meter rechts de Rue de Beyne in, deze volgen en voorbij het topje van dit rustige heuveltje bij de driesprong (39,3) links afdalen.

[Na enkele honderden meters maakt de Rue de Beyne een ruime bocht naar links. Hier loopt schuin rechts de Avenue Henri Warmant weg, met enkele honderden meters kasseien, waarvan stukken boven de 15%. Aangezien deze niet in de route past, moeten onverbeterlijke klimmers dit bultje op en terug.]

Aan de voet van de afdaling (39,9) rechtsaf voor anderhalve kilometer vals plat omhoog.

[Voor een steil ommetje kun je na ruim 100m al rechtsaf de Rue Fonds du Chat op, met 400 meter boven de 15%. Bij de T-splitsing aan de top rechtsaf en in de afdaling bij de driesprong weer rechts de route hernemen.]

Op km 41,4 schuin rechts vooruit de rue Heids des Chenes inslaan: de eerste 400 meter zijn respectievelijk 12, 14, 16 en 18%. In het dorp Fleron eerst rechtdoor en dan rechts de Rue Francois Lapierre in (42,7). Deze aanhouden tot je bij de T-splitsing (43,5) met de grote weg naar Luik rechts afslaat om direct links de afslag Vaux sous Chevremont te nemen. Deze weg richting Vaux vervolgen voor een schitterende, maar razende afdaling naar de rivier de Vesdre. Aan de voet van de afdaling, midden in het dorp (47,4), stoppen en van het uitzicht op de abdij van Chevremont genieten, die links hoog boven het dal hangt.

[Wie in de buurt dagvullend wil klimmen, kan overal in het dal van de Vesdre tussen Luik en Pepinster terecht. Op dat stuk van 25 kilometer zijn alleen al aan de noordkant zo’n 20 serieuze klims te vinden. De Encyclopedie Cotacol wijst de weg naar onder meer het Bois de Beyne (500 meter tegen meer dan 15%) en de Haie des Loups (twee kilometer van meer dan 8%, inclusief 100 meter tegen 18%) vanuit Vaux sous Chevremont, het Bois d’Olne (700 meter voor 13,5%), de Froidheid en de Cote d’Hansez (beide 500 meter en 13%) vanuit Nessonvaux en de Cote de Cornesse of de Drolenval (beide 1200 meter tegen meer dan 10%) vanuit Pepinster. Aan de zuidkant biedt het klimmen vanuit het Vesdre-dal bovendien de gelegenheid om vanuit Pepinster de Nid d’Aguesses (een kilometer boven 12%) te overwinnen, vanuit Fraipont de Steppes (één van de tien zwaarste hellingen van België: 1400 meter om 11%, met een start van 20%) of vanuit Chaudfontaine de Voie des Chars (1400 meter en 10,5%). De Cotacol biedt alle cijfers en routes. Door simpelweg heen en weer tussen Luik en Pepinster steeds in en uit het Vesdre-dal te fietsen (hemelsbreed 50 kilometer), overbrug je vermoedelijk meer hoogtemeters dan in Limburgs Mooiste of Luik-Bastenaken-Luik.]

In Vaux omdraaien en dezelfde weg terug, maar na krap vierhonderd meter rechts de Rue de la Haute Folie in [Wegens TGV-werkzaamheden geldt in 2001 een aangegeven alternatieve route naar de Rue de la Haute Folie: één eerder naar rechts en bij de heuvel even naar links voor de klim naar rechts] en rechtdoor de klim op. Goed wegdek, maar de klim wedijvert met de eerdere Rue Tesny om de titel van zwaarste helling tussen Maastricht en de Vesdre: 900 meter tegen 12,7%, waarvan 500 met een gemiddelde boven de 15%. (Wie een toeristisch en/of horeca-element in de route wil opnemen kan aan de T-splitsing op de top rechtsaf gaan. Na een paar honderd meter bereik je de abdij van Chevremont, die op een vooruitgeschoven helling een magnifiek uitzicht over het Vesdredal en Luik biedt.) Bij de splitsing op de top (49,5) linksaf en na enkele honderden meters, waar de doorgaande weg naar links draait, schuin rechts naar voren rijden en meteen links aanhouden. Met de Haute Folie in de benen valt dit korte maar krachtige klimmetje nog best tegen, maar het uitzicht links is wederom schitterend. Weg links aanhoudend vervolgen en in de afdaling op de dwarsgootjes passen. Bij de T-splitsing met een grotere weg rechtsaf (50,6) en met die weg vervolgens afdalen naar het gehucht Lemmetrie. Midden in die afdaling staat rechts de afslag (52,8) naar een Westerndorp aangegeven. Deze afslag nemen en in het vervolg van de afdaling rechts aanhouden (de volgende afslag Westerndorp links laten liggen) voor een zeldzaam mooie afdaling door het bos. Beneden in de vallei van de Vesdre (54,4) onmiddellijk scherp links aanhouden voor driehonderd van de mooiste meters uit de wijde omgeving. In de daaropvolgende klim na honderd meter linksaf omhoog, de borden Fort de Chaudfontaine en Cimetiere Militaire volgend, met de Rue de la Pierre Blanche dwars door Lemmetrie terugklimmen: anderhalve kilometer van meer dan 8%, waarbij de klap in de eerste vijfhonderd meter valt, met stukken boven de 15%. Afdaling en klim tussen Lemettrie en de Vesdre maken dit kleine lusje meer dan de moeite waard.

Na de klim rechtdoor het dorp Romsee in, links aanhouden en bij de T-splitsing (58,6) rechtsaf terug naar Fleron. In Fleron op de kruising met de grote weg naar Luik (60,1) recht oversteken en rechtdoor. Bij de T-splitsing links en bij de volgende T-splitsing (61) rechts om bij de volgende kruising links richting Jupille af te slaan voor een lange afdaling. Na 1,5 km (62,8) aan de rechterkant de Rue des Heyds nemen om eindelijk weer eens 800 meter tegen meer dan 10% te klimmen. Aan de top (63,7) naar links en na krap 200 meter rechts de kleine Rue Jules Rasquinet in. Bij de T-splitsing (64,4) links om via Bellaire en een geweldig lange afdaling naar Jupille te zakken. Steeds rechtdoor en rechts aanhouden tot aan de T-splitsing met stoplicht (68). Daar naar rechts en rechtdoor richting Wandre, een van de heenweg bekend stuk route.

[bij de afslag Saive/ Barchon begint op km 68,8 de terugweg van de ingekorte versie. Wie mooi prefereert boven zwaar kan rechtsaf deze afslag nemen om met een van de heenweg als afdaling bekende, zacht en fraai golvende weg door het bos omhoog naar Xhavee te klimmen. Aan de top linksaf omlaag via de Rue de la Xhavee en beneden in het dorp tegenover het kerkje op rechts de route vervolgen. Geen afstandsverschil]

In Wandre tegenover het kerkje vooraan in het dorp (69,1) rechts de Rue de la Colline in voor een kilometer lange klim van 11 %. (Een kortere en dus steilere variant, die halverwege weer de hoofdklim herneemt, is om na 150 meter in de Rue de la Colline schuin links de Rue des Montagnards te nemen. Deze is echter erg smal en heeft een dubieus wegdek) Aan de top omkeren en na de afdaling naar rechts (71,5). (Het alternatief is na de top linksaf te slaan en daarna rechtdoor de van de heenweg bekende gruwelijk steile Rue Tesny afdalen. Dit is vanwege hellingspercentage, wegdek en auto’s absoluut alleen geschikt voor degenen met stalen zenuwen en perfecte remmen. Onder aan de afdaling rechts de Rue Henri Louvain op) Rechtdoor tot voorbij de gendarmerie en dan rechtsaf (72,8) de Rue Henri Louvain op voor een klim van 900 meter tegen meer dan 10%: dezelfde die we op de heenweg afgedaald waren. Op de eerste kruising na de top naar links, weer met de brug over de snelweg, maar nu bij de kleine rotonde rechts aanhouden en vervolgens steeds rechtdoor. In de afdaling draai je aan de voet naar rechts en ga je bij de eerste kruising (79,2) naar links, steekt snelweg en Maas over (stoplicht: 79,6) en houdt rechtdoor aan om ook het Albertkanaal over te steken. Bij de rotonde rechtdoor voor een geleidelijke klim uit het Maasdal naar het dorp Oupeye.

[Op de kruising na de afdaling op 79,2 ben je ook op de heenweg geweest. Een iets korter en lichter alternatief voor de hier als hoofdroute aangegeven terugtocht is om een deel van de aanlooproute terug te fietsen. Bij de kruising op 79,2 rechtdoor en enkele honderden meters verder naar rechts richting Richelle en Dalhem. In de klim links aanhouden, na de afdaling naar rechts en in Dalhem naar links. Over de Berwinne heen en links voor de klim richting Bombaye. Na het voetbalstadionnetje van Dalhem rechtdoor, door Bombaye heen en bij de kruising met de rijksweg links voor de lange afdaling naar Nederland en de eerste 7,9 km van de aanlooproute.]

In Oupeye bovenaan de klim (82,3) meteen rechts voor de afdaling terug naar het Maasdal. In het dorp Haccourt eerst links aanhouden en daarna oversteken naar de eerste weg links (85,7). Deze weg aanhouden en bij het kerkje links (86,1). Rechtdoor het dorp uitklimmen en de eerste verharde afslag naar rechts (87,1) nemen om het dorpje Halambaye in te dalen. Onderaan direct linksaf, na het kerkje naar rechts en direct daarna met de afslag links (87,7) richting Lixhe. Links aanhouden, onder het spoorviaduct en verder recht door het dorpje Loen. Aan het eind daarvan links (89,8) en links aanhouden voor de voet van klim over de Halambaye (of Cote de Lixhe). Speciaal voor deze helling worden de profs in de Amstel Gold race aan het slot 25 kilometer door België omgestuurd, al wil hij in de praktijk maar niet als scherprechter fungeren. Voor de liefhebber zullen 600 meter tegen gemiddeld 10% echter zwaar genoeg zijn. Wie nog wat over heeft kan omdraaien, om de sensatie van een afdaling met een snelheid boven de zeventig of tachtig kilometer per uur te beleven: er is geen gevaarlijke kruising, maar schrik niet van nog harder rijdende Belgen in twee richtingen.

Aan de voet van de afdaling rechtsaf en daarna links met de weg over de Jeker en in Eben-Emael rechts omhoog. Aan het eind van het klimmetje rechts aanhouden richting Maastricht. Aan het eind van de afdaling rechts afslaan (93,9) richting Lanaye en Visé. De Jeker (hier nog steeds la Geer) over en de weg aanhoudend de St. Pierre op. Het verdient overweging de afdaling in de eerste bocht te onderbreken voor een bijzonder fraai doorkijkje over het Maasdal en het Limburgse heuvelland. Na de afdaling over de hangbrug direct naar links en verder de Maas aanhouden, dus na de sluis naar rechts (99,1). Als je weer in Nederland bent, de cementfabriek ENCI passeert en nog lucht en spieren over hebt, kun je links direct na het parkeerterrein (102,5) omhoog voor een scherp klimmetje naar de schitterend gelegen uitspanning Casino Slavante. Bovenaan de klim kun je, vlak voor het parkeerterrein, rechts onder een mergelpoortje door en na 200 meter linksaf (103,1) wederom omhoog voor het klimmetje naar de Zonnehoeve: een verkleinde versie van de bekende Eiserbosweg, met het venijn achteraan in het bos. Op de top rechts aanhouden en op het plateau rechtdoor voor de afdaling langs Fort St. Pieter, terug naar vijfsprong en politiebureau. Hier heb je 105,6 kilometer afgelegd.

Deze route is een bijdrage van Rob Houtepen