Jaarlijks worden 5,1 miljoen gevallen van malaria gemeld. Het werkelijke aantal gevallen is naar schatting vele malen hoger. Er overlijden naar schatting 1,5 tot 2,7 miljoen mensen per jaar aan malaria, het merendeel daarvan zijn Afrikaanse kinderen onder de vijf jaar.

Verspreiding in de wereld

Malaria is een ziekte van de tropen en subtropen. In Afrika overheerst P. falciparum, in Midden Amerika, delen van Zuid Amerika en het Midden Oosten P. vivax. In West Afrika komt tevens P. ovale voor. De overige malariagebieden (Zuidoost Azië, Amazonegebied) hebben ongeveer evenveel P. falciparum als P. vivax. P. malariae is wijd verbreid, maar weinig frequent. In Europa komen malaria-infecties alleen als importziekte voor.

Immuniteit

Vrijwel iedereen kan de ziekte, in gebieden waar malaria voorkomt, krijgen.

De levenscyclus van de parasiet

Malaria wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet die een deel van zijn leven in de mens doorbrengt en deel in de malariamug (een muskiet van de soort Anopheles). De parasiet wordt ook overgebracht door de malariamug. Als deze steekt komt de parasiet als sporozoïten (eitjes) in het bloed van het dier dat de mug steekt uit de speekselklieren van de mug. De sporozoïten gaan naar de levercellen alwaar zij zich gaan vermenigvuldigen. Als de levercel uitkomt gaan de nieuwgevormde merozoïeten (larven) door het bloed je rode bloedcellen binnen waar zij zich zullen vermenigvuldigen. In dit stadium ontstaan de ziekte verschijnselen als zware koorts aanvallen en bloedarmoede. De bloedarmoede ontstaat doordat de parasiet de rode bloedcellen vernietigt. In de rode bloedcellen ontstaan uit sommigen merozoïeten de mannelijke en vrouwelijke gametocyten (volwassen stadium) die als ze door de juiste soort muskiet worden opgezogen, namenlijk een muskiet van het geslacht Anopheles, zich geslachtelijk kunnen voortplanten. Deze gametocyten kunnen pas verder rijpen in de maag van de mug. Uit deze geslachtelijke voortplanting komen weer sporozoïten die naar de speekselklieren van de mug gaan. Als deze mug dan een ander organisme steekt is deze ook geïnfecteerd door de malaria parasiet. Er zijn drie soorten malaria, waarvan er twee met heel opvallende ziekteverschijnselen. De patiënt krijgt namenlijk om de paar dagen hevige koortsaanvallen. Dit komt voor bij de twee onder soorten, Malaria tertiana en Malaria quartana. Ook een opvallend verschijnsel is de opgezette milt wat hier goed is te zien bij de milten van de muizen. De derde soort malaria, Malaria tropica is dodelijk.

Verwekker

De mens kan door vier soorten malariaparasieten worden geïnfecteerd.

Verwekker	Ziektebeeld	Koortsbeloop
P. falciparum	malaria tropica	grillig
P. vivax	malaria tertiana	derdedaags koorts
P. ovale	malaria tertiana	derdedaags koorts
P. malariae	malaria quartana	vierdedaags koorts

Preventie

U kunt malaria voorkomen door bescherming tegen muggenbeten en door gebruik van anti-malariamiddelen (malariaprofylaxe). Omdat de malariamug vooral steekt vanaf zonsondergang tot zonsopgang, moet in deze periode bescherming tegen muggenbeten worden gezocht. De maatregelen ter bescherming tegen muggenbeten bestaan uit: · 's avonds slapen in een muggenvrije kamer of onder een intact en goed sluitend muskietennet. De WHO adviseert de netten met permethrin te impregneren. Permethrin is niet in Nederland maar wel in het buitenland in toenemende mate lokaal verkrijgbaar. Het net moet tenminste elk half jaar, of na 6 keer wassen, opnieuw geïmpregneerd worden. · het dragen van bedekkende kleding (lange broek, lange mouwen, schoenen en sokken) · eventueel kan de onbedekte huid (gelaat en handen) worden ingesmeerd met muggenolie of een muggenstift welke DEET(diethyltoluamide) bevat. Door de geur die deze middelen verspreiden worden de muggen verdreven. Algemene preventieve maatregelen Preventie van malaria is, in de landen waar malaria endemisch is, gericht op controle van de mug (applicatie insecticidenspray), muggenlarve (leeft in stilstaand water: verwijderen poelen, plasjes; chemicaliën in water ­ dieselolie ­, inzet van larvenetende vissen), vermijden contact met de mug (mug vliegt vier kilometer; gebruik geïmpregneerde muggennetten), chemoprofylaxe.

Hieronder volgt een overzicht van enkele vaccins en hun toepassing. Een vaccinatieadvies dient individueel bepaald te worden en kan per reisbestemming verschillen. Neem tenminste 6 weken voor vertrek contact op met uw arts of GGD.

Vaccin	Aantal benodigde injekties	Interval tussen doses	Bescherming na	Beschermings- duur
Gele koorts	1	-	10 dagen	10 jaar
vaccinatie	3	Op tijdstip 0, na 1, resp. 7 maanden	de 3e dosis	10-15 jaar
DTP revaccinatie	1	-	direkt	10-15 jaar
TYFUS (oraal)	3 capsules	1 dag	14 dagen na laatste capsule	1-3 jaar
TYFUS (injektie)	1	-	2-4 weken na toediening	3 jaar
HEPATITIS A HAVRIX® (720 E)	3	Op tijdstip 0, na 1, resp. 6 maanden	de 3e dosis (beschermingsduur na 2 doses waar- schijnlijk 1 jaar)	waarschijnlijk 10 jaar
HEPATITIS A HAVRIX® (1440 E)	2	Op tijdstip 0, en na 6 maanden	de 2e dosis (beschermingsduur na 1 dosis waar- schijnlijk 1 jaar)	waarschijnlijk 10 jaar
HEPATITIS A (immunoglobuline)	1 (2 of 5 ml)	-	direkt	3-5 maanden

Bestrijding

Er wordt op verschilend manieren geprobeerd om malaria te bestrijden. Namelijk het verstoren van de voortplantings cyclus van de eencellige parasiet of het verstoren van de voortplantigscyclus van de mug. Het laatste werd bijvoorbeeld geprobeerd door moerassen en andere plaatsen met stilstaand water met zouten onbewoonbaar te maken voor de muggenlarven of poeltjes stilstaand water en moerassen te laten leeglopen. Dit werd ook toegepast in Nederland tot de tweede wereldoorlog. Na de tweede wereldoorlog kwam men meer te weten over de levenscyclus van de mug. Men kwam er toen ook achter dat het onmogelijk is om de mug uit te roeien. Dit kon toen niet omdat het te duur was en de mug was op sommige plaatsen zo ingeworteld dat er altijd wel een paar zouden overleven die dan weer een nieuwe populatie zouden kunnen laten ontstaan. "Gelukkig" werd toen ook DDT uitgevonden, een synthetisch middel om ongedierte te bestrijden. Het bleek namenlijk nogal een grof middel te zijn want niet alleen de malariamug ging er aan dood maar ook niet schadelijke organismen. Het was nu wel mogelijk om je huis een half jaar te beschermen tegen malariamuggen. Dit effect werd verkregen door het huis helemaal onder de DDT te spuiten. In die tijd werden er ook massaal anti-malaria medicijnen uitgedeeld, dit leidde tot een grote daling van het aantal zieken. De World Healthcare Organisation (WHO) was hier zo door aangemoedigd dat ze in 1955 een verdrag sloten met een heleboel landen dat malaria uitgeroeid zou worden. Dit mislukte helaas in Afrika en andere plaatsen waar malaria echt een gigantisch probleem was, en dus nog steeds is, maar in de randgebieden van de plaatsen waar malaria voorkwam werd de ziekte bijna tot helemaal vernietigd. In Sri Lanka waren er in 1947 bijvoorbeeld drie miljoen geregistreerde gevallen met de ziekte en in 1963 maar elf. Alle landen die meededen waren door de behaalde resultaten erg optimistisch. Helaas hadden de mug en de parasiet een zeer groot aanpassingsvermogen en in veel landen begonnen de mug en parasiet resistent te worden. Al in de zestiger jaren begon de ziekte weer helemaal terug te komen. Sri Lanka werd bijvoorbeeld in 1967 getroffen door een epidemie met meer dan een miljoen gevallen. Na nieuwe medicijnen zijn er nu ongeveer 50.000 gevallen per jaar. Er waren drie redenen waarom er weer zoveel zieken konden bijkomen namelijk:

1. Resistentie van de mug. Dit wordt bevorderd door het veelvuldige gebruik van de bestrijdingsmiddelen door de landbouw. Hierdoor konden de muggen die toevallig resistent waren veel beter overleven, want de andere muggen die hetzelfde eten en dezelfde plaatsen gebruiken om zich voort te planten gingen dood. Hierdoor hadden de resistente muggen dus meer kans om te overleven. Door het ontsmetten van de huizen ontstonden bovendien muggen die niet meer binnenshuis staken maar alleen nog maar buitenshuis. Hierdoor had het bespuiten van de huizen ook geen nut meer. Het is tegenwoordig ook nog eens verboden om DDT te gebruiken omdat het giftig voor de mens is gebleken. Er worden nu dus bestrijdingsmiddelen gebruikt die veel korter werken en veel duurder zijn dan DDT. Er wordt hierdoor minder gespoten als nodig is en hierdoor kan de mug zich makkelijker voortplanten.

2. Resistentie van de parasiet. Een veel gebruikt middel tegen de parasiet is bijvoorbeeld chloroquine maar daar is de parasiet al in meer dan 27 landen resistent voor geworden. Dit was overigens nog een groot probleem voor de Amerikaanse troepen die in Vrouw met twee zieke kinderen in Afrika Vietnam streden. Er waren wel veel testen gedaan met chemicaliën (250.000 verschillende) maar van die middelen bleek er uiteindelijk maar een te werken. Het Amerikaanse leger wil dit echter niet vrijgeven omdat de parasiet er kunstmatig wel resistent voor is te maken. Voor de farmaceutische industrie is het ook niet erg aantrekkelijk om een werkend medicijn te ontwikkelen omdat patenten makkelijk te ontduiken zijn en het kost een paar miljoen dollar en een tiental jaren om een nieuw medicijn te ontwikkelen. Daarnaast is het ook nog eens zo dat de landen waar het medicijn echt nodig is meestal geen geld hebben voor dure geneesmiddelen. Gelukkig is er op dit moment nog een middel dat meestal nog werkt. Dit middel is kinine dat al 350 jaar geleden is ontwikkeld. Helaas blijkt dat een van de vele ondersoorten malaria, P.falciparum, resistent begint te worden.

3. Slechte organisatie van de gezondheidszorg. Als eerste is er natuurlijk het ontbreken van geld. Daarnaast is er in de Zuid-Aziatische landen het probleem van oorlogen en grote volksverhuizingen. Er zitten in deze landen duizenden mensen in vluchtelingenkampen zonder stromend water en andere voorzieningen. De gezondheidszorg in deze landen doet niets of de medicijnen werken niet meer omdat de parasiet resistent is geworden. In de wereld zijn er ook bijna geen specialisten meer die nieuwe dingen kunnen bedenken tegen deze ziekte. Omdat blijkt dat er nu ongeveer vijfhonderd miljoen infecties per jaar zijn en 1,5 tot 2,7 miljoen doden, begint het rijke westen weer mondjesmaat nieuwe onderzoeken te doen om iets te vinden tegen malaria. Het zal helaas nog wel een paar jaar Postzegel uit jaren '60 duren voordat er een middel is om de ziekte te bestrijden. Dit zal ook lang duren omdat de specialisten uit de jaren 60 tegenwoordig gewoon een andere baan hebben, er moeten dus weer nieuwe mensen opgeleid worden en dit verkort de tijd dat het duurt voordat er een nieuw middel is ook al niet.

Malaria bestrijden met gentechnologie In het Leids Universitair Medisch Centrum en het Biomedical Primate Research Centre in Rijswijk hebben wetenschappers een gen aangepast dat bij malaria in ratten zorgde dat de parasiet niet verder kon leven. Vlak nadat ze dit gepubliceerd hadden in het blad Science werd er in Amerika uitgevonden hoe dit gen bij de varianten van de parasiet die mensen als gastheer gebruiken, kon worden aangebracht. Er is in de parasiet een gen aangepast dat de eiwitstructuur bepaalt waardoor de sporozoïten de levercellen niet meer kunnen binnen dringen, omdat de sporozoïten niet bewegelijk genoeg meer zijn. Hierdoor wordt de levenscyclus van de parasiet onderbroken en zal het zich dus niet meer tot een volwassen stadium kunnen ontwikkelen waardoor de parasiet dus uiteindelijk sterft. Het is bovendien erg gunstig dat de parasiet wordt uitgeschakeld voordat hij de rode bloedcellen binnendringt, hierdoor krijgt de patiënt geen last van koortsaanvallen of andere ziekteverschijnselen. Met deze gegevens zouden in de toekomst heel goed vaccins ontwikkeld kunnen worden, die zorgen dat de ziekte zich nooit zal kunnen voortplanten. Je kan bijvoorbeeld ingeënt worden met de genetisch gemanipuleerde parasiet. Het lichaam kan nu antistoffen aanmaken die de ziekte kunnen herkennen en uitroeien in het lichaam. Er zullen ook geheugencellen blijven bestaan die de code hebben om als de dodelijke parasiet binnendringt meteen te kunnen reageren waardoor zij antistoffen kunnen aanmaken waardoor de parasiet dood gaat.

.

.

.

Bronvermelding:

-Spectrum Encyclopedie

-Medische Encyclopedie

-Foldertjes uit de Apotheek

-Internet; www.who.ch/whosis/whosis.htm www.lcr.nl

-Illustraties; Altavista, images search > Malaria

Dit is een ANW Praktische Opdracht.

Gemaakt door Gerben Oosterhold en Ruurd Neurink. De Waerdenborch. klas H4A 1999-2000.

Alle recht voorbehouden. De Documentatie nog de plaatjes mag geheel of gedeeltelijk gekopierd, gereproduceerd, vertaald of omgezet worden naar enig elektronische medium of enige machine-leesbare vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gerben en/of Ruurd.

Pagina best bekeken met IE 5.0 17"inch 1024*768 pixels .