Geschiedenis
Geschiedenis
   
 Homepage
 Vrijzicht
 Vlug-schrift
 Vrij-zinnig
 VVH Den Helder
 Verdieping
 Geschiedenis
 Naardense Bijbel
 HaverSchmidt
 Predikanten
 Kerken 1.
 Kerken 2.
 Kerken 3.
 Kerken 4.
 Kerken 5.
 Contact/Links
 kerkplein D-H
 Geknipt
 Jongerenpagina

Korte historie van de landelijke VVH


In de negentiende eeuw werden predikanten die een methodisch-kritische en ondogmatische benadering van de bijbel voorstonden “modernen” genoemd.
Al rond 1866 werd op aansporing van dr. A. Kuenen, hoogleraar te Leiden de “Vergadering van moderne theologen” als theologische studie gemeenschap gesticht. In 1884 pleitte Kuenen reeds voor oprichting van een vereniging van vrijzinnig hervormden; zijn stem vond toen nog niet veel gehoor, maar was wel een duidelijke aanzet die anderen later overnamen.

In 1870 werd door enkele Friese predikanten “De Nederlandsche Protestantenbond” opgericht. De Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB bestaat ook nu nog steeds; zowel plaatselijk als landelijk bestaan er samenwerkingsverbanden met de VVH.
De vrijzinnige bewegingen in die tijd waren echter toch vooral defensief tegenover het confessionalisme.

Dr. C.J.Niemeyer, predikant te Bolsward, later te Sneek, wilde een meer positieve benadering; niet alleen afzetten tegen, maar zelf iets opbouwends bieden.
Op zijn initiatief werd in 1904 de “Vereeniging van Vrijzinnig Hervormden in Friesland” opgericht, gevolgd door verenigingen in andere provincies.

Zo ontstond in 1913 door samensmelting van verschillende vrijzinnige organisaties de “Vereeniging van Vrijzinnig Hervormden in Nederland”. De vereniging groeide met groot élan en bestaat kleiner, maar met hetzelfde élan, nog steeds.
Internationaal is er samenwerking in de IARF, International Association of Religious Freedom, ook is er een Europees netwerk van vrijzinnige theologen.


Korte historie van de plaatselijke VVH


De Hervormde Gemeente van Den Helder is van oudsher een “vrijzinnige” gemeente; in de tweede helft van de negentiende eeuw waren er drie “moderne” (vrijzinnige) predikanten werkzaam in Den Helder.

In de negentiende eeuw vond er een explosieve groei van de Helderse bevolking plaats. (1830: circa 5000 inw., 1890: circa 22000 inw.) In deze jaren vestigenden mensen uit alle delen van ons land zich in Den Helder. Dit had vanzelfsprekend ook gevolgen voor de grootte en samenstelling van de verschillende kerken. Een deel van deze mensen nam hun meer “orthodoxe” wijze van geloven mee naar onze stad. Zo ontstond er in de Hervormde Gemeente een “onderstroom” van orthodoxie en groeide er een behoefte aan een meer orthodoxe wijze van geloofsbeleving. Deze behoefte werd voor een deel “gekanaliseerd” door de vorming van gemeenten en groepen naast de Hervormde Gemeente.

Echter een klein deel van de orthodoxe gelovigen wilde echter min of meer verbonden blijven met de Hervormde Gemeente en stichtten de “Vereeniging ter Verbreiding der Waarheid”. Deze groep belegden diensten in hun eigen gebouw aan de Palmstraat, waarin hervormde predikanten en evangelisten van buiten Den Helder voorgingen. Men bleef echter lidmaat van de Hervormde Gemeente hier ter plaatse. Eerder had men evangelisten in vaste dienst , maar in de tweede wereldoorlog kregen zij hun eerste (herv.) predikant in de persoon van ds. J. Borghardt. (1944-1962)

In de jaren vijftig van de twintigste eeuw groeide er een intensieve samenwerking tussen de reguliere Hervormde Gemeente (de predikanten: Rasch, Ravensloot en G.Ch. van Royen) en de Vereniging; dit resulteerde in het gezamenlijk bouwen van de Opstandingskerk (1958).
Een unieke gebeurtenis.
Door de terugloop van het kerkbezoek en de betrokkenheid in de zestiger jaren; waaronder vooral het vrijzinnige deel van de gemeente te lijden had, kwam de vrijzinnige geloofsbeleving steeds meer in het gedrang.

Dit resulteerde uiteindelijk in de oprichting van de plaatselijke Vereniging van Vrijzinnige Hervormden in 1972 door een groep vrijzinnige leden van de Hervormde Gemeente.

Deze groep vrijzinnige mensen werd hierbij o.a. ondersteund en bijgestaan door ds. C.J. van Royen, secr. algem. zaken VVH en ds. G.H.W. van Medevoort, em. pred. te Den Oever.


Een nieuwe naam


In onze woonplaats Den Helder heeft de plaatselijke Vereniging van Vrijzinnige Hervormden in navolging van de landelijke V.V.H. per 1 mei 2004 haar naam veranderd in Vereniging van Vrijzinnige Protestanten.


 In aansluiting op de kerkvereniging in landelijk verband op 1 mei 2004 van de Lutherse  Kerk, de Gereformeerde Kerken en de Hervormde Kerk tot één kerk met de naam  Protestantse Kerk in Nederland (PKN), heeft de landelijke V.V.H. op haar jaarvergadering, gehouden te Bolsward op 17 april 2004 besloten zich voortaan Vereniging van Vrijzinnige Protestanten te noemen.

Deze vergadering was tevens bijzonder door de feestelijke herdenking van het honderdjarig bestaan van de V.V.H.

De keuze voor “protestanten” lag voor de hand; de vrijzinnige hervormden vonden al
honderd jaar hun thuis immers in de  Hervormde Kerk en deze kerk maakt nu eenvoudigweg deel uit van de Protestantse Kerk.
Toch roept de nieuwe naam bij velen –vaak om uiteenlopende redenen- ambivalente
gevoelens op. Andere namen werden genoemd; de afdeling Friesland o.a. vindt “Vereniging van Vrijzinnig Gelovigen” een goede keuze. Ook hier zit wat in; want als vrijzinnige christenen door anderen ergens van beticht worden dan is het wel dat zij geen geloof zouden hebben. Bij veel kerkmensen is vrijzinnig geloven, niet-geloven. Met de keuze voor deze naam zouden wij dat vooroordeel misschien in één keer uit de wereld hebben geholpen of niet? Het is maar een vraag!

 

Zoals ook de plaatselijke gemeenten binnen de  PKN niet verplicht worden de naam “Hervormd”op te geven, is een plaatselijke VVH ook niet verplicht de landelijke vereniging in de naamswijziging te volgen. De vereniging in Den Helder koos echter wel voor de nieuwe naam.  Dit impliceert echter niet dat er in onze woonplaats sprake is van verbinding of communicatie tussen de V.V.P. en de Protestantse Gemeente.
In Den Helder maakt de V.V.P. deel uit van een samenwerkingsverband met doopsgezinden en remonstranten onder de naam “Driemastergemeente”. Remonstranten zijn er echter in Den Helder niet meer; zo is de Doopsgezinde Gemeente nog de enige partner.