|
Het rijk der elfen
Waar ligt elfenland? De ligging is onbestemd. Soms ligt het vlak achter de horizon, soms onder onze voeten. Maar er zijn tijden
geweest, dat Elfenland een bestaande plaats op de aardbol was, In Wales bijvoorbeeld, lag het eerst ten noorden van de bergen
en vervolgens op de geheimzinnige rotsen van het mistige schiereiland van Pembrokeshire. Zeelieden hebben het soms gezien,
hebben er zelfs voet aan wal gezet en zagen het dan weer verdwijnen voor hun onstelde ogen. Maar de elfenbewoners werden dikwijls
gezien op de markt van Milford Haven. De Ieren noemden dat spookeiland Hy Breasail en voor hen lag het ergens in het westen.
Voor de oude Britten was het eiland Man het elfeneiland. En nog steeds is dit eiland een rijke bron van elfenliteratuur.
Vermoedelijk is Avalon het beroemdste elfeneiland. De legendarische koning Arthur, door een 15de eeuwse dichter beschreven
als een "koning gekroond in elfenland", werd dodelijk gewond daarheen gebracht om er verzorgd te worden door vier elfenkoninginnen.
Arthur zou er nog steeds rusten, temidden van zijn ridders in het hart van een elfenheuvel, in diepe slaap, tot het moment
dat hij zal ontwaken om in het uur van onze nood zijn land weer te regeren.
Elfenland kan zich opeens en zonder waarschuwing aan ons openbaren, helder en stralend, om dan even onverwachts weer te verdwijnen.
Met zijn grenzen van schemer, mist en verbeelding is het overal om ons heen. Soms ebben die grenzen terug en tonen een glimp
van Elfenland, voordat ze er weer als golven overheen rollen.
De bewoners van Elfenlanfd kunnen naar leefgewoonte worden onderverdeeld in klassen: Naast de solitair levende elfen bestaan
er veel landelijke types die wonen in wouden (of die soms speciaal een boom "adopteren", zo zelfs dat boom en elf min of meer
synoniem worden), velden, heuvels en berggrotten. Er zijn en die wonen op een elfeneiland of in een land onder de oceaan en
er zijn ook waterelfen die huizen in zeeen, meren en rivieren. Tenslotte zijn er nog de huisgeesten (dreutels e.d.).
Onderling bestaat er een belangrijk verschil in leefwijze tussen de kleine familiegroepen, de hierarchisch geregeerde gemeenschappen
die dikwijls in holle heuvels wonen, en de onafhankelijke solitaire elf zoals de Ierse "Leprechaun" of bij ons de "Ossaart".
|
|
De Elfenkoning
Wie rijdt daar zo laat door Nacht en Wind?
Het is een vader met zijn kind:
Hij houdt zn knaap onder de arm,
Heeft hem stevig vast, houd hem warm.
Mijn zoon, waarom verberg je angstig je gezicht?
Vader, zie je de elfenkoning dan niet?
De Elfenkoning met zijn Kroon en sleep?
Mijn zoon, het slechts een nevelsliert.
Lief kind kom mee met mij!
Ik speel vrolijke spelletjes met jou
Vele Bloemetjes op t strand waar je van houd.
Mijn moeder maakt je een gewaad van goud.
Vader, ach vader, hoor je dan niet,
wat de elfenkoning fluistert in t geniep?
Wees rustig, blijf rustig mijn kind:
tussen dorre blaadjes ritstelt de wind.
Wil je, olijke knaap mee met mij gaan?
Mijn dochters zullen op je gesteld staan:
Mijn dochters voeren s nachts dansen uit
En wiegen, dansen en zingen met jou.
Vader, ach vader, ziet gij dan niet
De elfenkonings dochters in het ranke riet?
Mijn zoon, mijn zoon, nu neem ik het waar:
Het zijn oude wilgen die glimmen naar.
Ik hou van je, je gezicht spreekt me aan.
Maar ben je te grillig, dan gebruik ik geweld.
Vader, ach vader, hij raakt me nu aan!
De Elfenkoning heeft me leed gedaan!
De vader siddert en rijdt snel vooruit,
In zn armen houdt hij het mokkende kind,
Bereikt hij zijn huis in hoge nood,
In zijn armen ligt het kind dood. |
|
|
|
|
|
Elfen Dansen
Elfen dansen dikwijls in een kring in het gras en hun voetstappen tekenen zich dan af als paddestoelen. Wij noemen dat heksenkringen,
maar het Britse woord elfenkring is juister. Hoewel, heksen staan ook al met meer dan één voet in de betoverende
wereld, vandaar.
Maar heks of elf, wees voorzichtig. De wilde elfenmuziek kan een mens naar zo'n kring likken en, net als een elfenkus of elfenspijs
en drank, kan dat tot eeuwige gevangenschap leiden. Zodra een mens in de kring stapt moet hij meedoen aan het wilde springen.
De dans lijkt misschien maar een paar minuten te duren, of een uur of twee, hoogstens een nacht, maar in werkelijkheid duurt
zo'n dans volgens onze tijdrekening zeven jaar en soms langer. De ongelukkige gevangene kan worden gered door een vriend die,
terwijl anderen hem bij de jaspanden houden, één voet binnen de elfenkring zet (en de andere voer er zorgvuldig
buiten houdt)
en de danser eruit trekt.
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
Elfenmuziek en muziek over elfen
De meeste waarnemingen van elfen gaan gepaard met hemelse, muziek van eentonige klanken. Zoals men zeemannen vertelden over
het de lokkende roep van de sirenes, zo laten elfen mensen verdwalen, hypnotiseren.
Dr Thomas Wood (1922)was auteur en componist die elfenmuziek hoorde en hierdoor geinspireerd werd. Elfen zijn goede muziekanten,
ze dansen erop in cirkels en spiralen. Dr. Scott Rogo onderzoekt paranormale verschijnselen en maakte een studie over "muziek
uit de sferen" (de parallelle werelden). Hij noemt het fenomeen NAD, Sanskriet voor hoorbare stroom des levens. Zelf zag hij
geen elfen, enkel etherische anatome melodin die hij opving.
De inpalmende kracht van elfenmuziek en dansen komt frequent voor in de verhalen van hun menselijke waarnemers.
Anderen beweren dan de muziek door elfen zijn overgenomen. En zeggen liederen als "Ffarwel Ned Pugh", "The Bollan Bane", "Da
Luan Da Mort", "Fairy Dance" en "Londenderry Air" te herkennen, maar dat even terzijde.
Naast Gregoriaans gezang (a-capella) hoort men ook het gebrom van de doedelzak, houterige klanken van de panfluit en subtiele
tonen van de vedel. In oudere waarnemningsversies spreekt men, logischer wijze, meer van de harp.
Hier volgt een beetje geschiedenis van Keltische instrumenten:
Schotse Bagpipe (doedelzak)
Dit rietinstrument met luchtreservoir in de vorm van een zak (dierenhuid)wordt opgeblazen door middel van een blaasbalg of
via de blaaspijp.De lucht komt via drie bourdons (pijpen) naar buiten. De doedelzak werd reeds bij de Egyptenaren & Romeinen
bespeeld. In de 14e & 15e Eeuw verving de doedelzak de harp. Het oudste exemplaar van dit instrument dateert van 1409. Later
in de 16e Eeuw werd de hoorn door de doedelzak vervangen in de Highlands (Scotland). Pas sinds de 18e Eeuw kreeg het instrument
drie ipv n pijp. Bas, tenor en sopraan. De Schotse bagpipe heeft 3 bourdons waarvan 1bas en 2 tenoren, de zak is er vaak met
geruite (clan) stof bedekt. Men gebruikt de doedelzak voor marsmuziek, quickstep, reel, jig en strathspey (volksdansen). De
Uilleann-pipes is een verfijnde Ierse doedelzak.
De Harp
In Ierland is de harp geliefd daar ze het oudste instrument is. Ze staat op afbeeld op steengravures van begin 9e Eeuw. De
eerste harp bevatte 3 tot 8 snaren en dit is uitgebreid tot 30 snaren. In de 15e Eeuw is er een bloeiperiode voor harpmuziek,
in de eeuwen daarop, 16&17, is de harp het meest gebruikt voor ballades. Ik denk hierbij aan Sally Gardens van Yeats, Rose
of Tralee en The Cliff of Moher. De twee oudste exemplaren dateren van 1464. Midden 18 en eind 19e Eeuw is het verval van
harpmuziek, maar die komt midden 20ste Eeuw terug op, weer in ballades.
Fiddle of vedel
Een fiddle is een snaarinstrument, die wij kennen als volksviool. Eind 17e en begin 18e Eeuw bereikte de eerste Italiaanse
violen Schotland en Ierland. Vedelbouwers imiteerden de Italiaanse viool. Dit instrument werd in de 18e Eeuw populair in opzwepende
country muziek. De bloeiperiode van de vedel is 1780 en is op vandaag nog steeds een geliefd instrument voor folk en country
muziek.
Overige Instrumenten
De Accordeon, piano, (pan)fluit, bodhran (soort tamboerijn) werden door minnezangers in Ierland gehanteerd en verspreid.
Muziek over elfen
Doorheen de eeuwen zijn er enkele klassieke componisten die door elfen zijn genspireerd. Een van de bekendste stukken van
Edvard Grieg is de Peer-Gynt Suite. Iedereen kent het eerste deel van de suite de "morgenstemming", maar ook het derde: "In
de hallen van de bergkoning". Het is het zalige deuntje van rondhuppelende dwergen, die langzaam begint en versnelt naar het
einde toe. De Nederlandse vertaling voor de tekst is:
"Laat ons nu maar dansen gaan, dansen gaan, dansen gaan.
Laat ons nu maar dansen gaan met alle dwergen saam."
Ook de klassieke componist Sibelius heeft een elfenthema:
De Elfenkoningin.
De Duitse schrijver en dichter Goethe schreef de treurige ballade Erlknig (De Elfenkoning), over een vader die met een ziek
kind door de nacht rijdt. Hij vreest voor zijn zoon daar de Elfenkoning hem wil bezitten. Gesitueerd in de Romantiek-stroming
neemt de Elfenkoning de ziel van het kind als een schim mee en het lichaam sterft. Het is een typisch voorbeeld van wat de
Ieren vrezen, als ze aan elfenheiligschennis doen.
|
|
|
|
|
|
Tudur van Llangollen
Er is een verhaal over een zekere schaapherder, Tudur van Llangollen, en zijn ontmoeting met een troep elfen, die hij zag
dansen bij de muziek van een klein vedelaartje. Tudur probeerde de betoverende klank te weerstaan, maar tenslotte smeet hij
zijn muts in de lucht en schreeuwde: "Vooruit dan, zet 'm op ouwe duivel!" En hij stortte zich in de dans. Op hetzelfde ogenblik
sproten twee horens uit het hoofd van de vedelaar en groeide er een staart onder zijn jas uit. De dansende elfen veranderden
in geiten, honden, katten en vossen, die met Tudur in duizelingwekkende vaart in het rond dansten. Dit duurde tot de volgende
dag toen Tudur werd gered door zijn baas, die hem aantrof, ogenwaarschijnlijk alleen en rondspringend als een dwaas. Enkele
vrome woorden verbraken de betovering en Tudur werd naar zijn huis terruggebracht.
|
|
|
|
|
|
